Nurhan DOĞAN, Gülcan GENCER, İsmet DOĞAN
Cumhuriyet Medical Journal - 2026;48(2):41-51
Amaç: Kadınlarda meme kanseri, dünya genelinde en sık tanı konulan malignite olup kadınlar arasında kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenlerinden biridir. Küresel etkisine rağmen, meme kanseri mortalitesine özel olarak odaklanan bilimsel literatürün sistematik bir incelemesi bugüne kadar yapılmamıştır. Araştırma çıktılarının, iş birliği örüntülerinin, tematik yapıların ve atıf etkisinin haritalandırılması; bilgi boşluklarının belirlenmesi ve mortalitenin azaltılmasına yönelik çabaların yönlendirilmesi açısından önemlidir. Gereç ve Yöntem: Bibliyometrik analiz, Web of Science Core Collection (SCIE, SSCI ve ESCI) veri tabanı kullanılarak gerçekleştirildi. Yayınlar, 5 Ocak 2025 tarihinde "female" ve "breast" ve "cancer" ve "mortality" terimleri kullanılarak tarandı; 2015- 2024 yılları arasında yayımlanmış İngilizce özgün araştırma makaleleri ile sınırlandırıldı. Tarama ve eleme sürecinin ardından 1.157 makale analize dahil edildi. Performans ölçütleri, atıf göstergeleri, ülke ve kurum üretkenliği, ortak yazarlık ağları, ortak atıf örüntüleri ve anahtar kelime eş-oluşum yapıları VOSviewer yazılımı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Araştırma çıktıları 2019 yılına kadar artış göstermiş, ardından azalma eğilimine girmiştir; buna karşın atıf etkinliği on yıl boyunca düzenli olarak yükselmiştir. Amerika Birleşik Devletleri küresel üretkenlik ve atıf etkisi açısından ilk sırada yer alırken, Çin, Hindistan ve Birleşik Krallık da dikkat çekici katkılar sunmuştur. Fransa ise yayın sayısına kıyasla yüksek atıf etkisi ile öne çıkmıştır. Jemal, Siegel, Ferlay ve Bray gibi etkili yazarlar ile Harvard Üniversitesi, NIH, Kaliforniya Üniversitesi Sistemi ve Amerikan Kanser Derneği gibi önde gelen kurumlar alanın entelektüel temelini şekillendirmiştir. Anahtar kelime analizi; mortalite, epidemiyoloji, insidans, sağkalım ve tarama temaları etrafında yoğunlaşan temel kümeleri ortaya koymuştur. Sonuç: Bu çalışma, meme kanseri mortalitesi araştırmalarına ilişkin ilk küresel bibliyometrik haritalamayı sunmakta; belirgin coğrafi eşitsizlikleri ortaya koymakta ve dünya genelinde mortalitenin azaltılmasına yönelik iş birliğinin güçlendirilmesi ile eşitlik temelli stratejilerin geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
