Ezgi BURGAÇ, Merve YOLDAŞ ÇELİK, Burcu KÖSECİ, Canan ZENGİN
Cukurova Medical Journal - 2026;51(2):577-585
Amaç: Doğal protein kısıtlı diyetler, birçok kalıtsal metabolik hastalığın yönetiminde metabolik dekompansasyonu ve nörolojik komplikasyonları önlemek için temel bir yaklaşımdır. Ancak, uzun süreli diyet tedavisi aileler üzerinde önemli bir psikososyal yük oluşturabilmektedir. Bu çalışmada, doğal protein kısıtlı diyet gerektiren çocukların aileleri ile diyet kısıtlaması olmadan izlenen çocukların ailelerinde ebeveyn yaşam kalitesinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel karşılaştırmalı çalışmaya, kalıtsal metabolik hastalığı bulunan 44 hasta dahil edilmiştir. Hastaların 22'si protein kısıtlı diyet uygulamakta olup, 22'si diyet tedavisi almamaktadır. Ebeveyn yaşam kalitesi, PedsQL 2.0 Aile Etki Modülü kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 44 hasta dahil edilmiştir (22'si protein kısıtlı diyet alan, 22'si ise diyet kısıtlaması uygulanmadan yalnızca biyotin tedavisi ile izlenen doğuştan metabolik hastalıklı hastalar). Protein kısıtlı diyet grubunda ortalama toplam PedsQL skoru, diyet uygulanmayan gruba göre anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (56,3+/-10,9'a karşı 83,7+/-10,8; p < 0,001). Aile ilişkileri alt boyutu dışında tüm alt alan skorları diyet grubunda anlamlı olarak daha düşüktür. Protein kısıtlı diyet grubunda en düşük skorlar günlük aktiviteler alanında saptanmıştır (43,5+/-18,7). Sonuç: Uygun diyet tedavisi ile büyüme korunabilse de, protein kısıtlı diyetlerin ebeveyn yaşam kalitesinde belirgin bir azalma ile ilişkili olabileceği görülmektedir. Diyet yükü, aile refahının bozulmasına önemli ölçüde katkıda bulunabilir ve bu durum, hastaların uzun dönem yönetiminde psikososyal desteğin önemini ortaya koymaktadır.
