Can LAFÇI, Elif GENÇER ŞENDUR
Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;14(2):63-73
Amaç: Kanser, tüm dünyada yaklaşık 9,8 milyon insanın hayatını kaybetmesine neden olan halk sağlığı sorunudur. Kanser hastalarında en yaygın kullanılan sistemik tedavi yöntemlerinden biri olan kemoterapi; yaşam kalitesini düşüren ciddi semptomlara yol açmaktadır . Bu semptomlardan biri olan alopesi, sık görülen ve hastaların fiziksel, psikolojik, emosyonel ve sosyal yönden etkileyen travmatik bir durumdur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de hemşirelik alanında kanser hastalarında alopesi ile ilgili yapılmış lis ansüstü tezlerin incelenmesidir. Örneklem ve Yöntem: Çalışma kapsamında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanından "alopesi" anahtar kelimesi kullanılarak, erişime açık ve tam metnine ulaşılan hemşirelik alanındaki yüksek lisans ve doktora tezleri Ağustos -Ekim 2024 tarihleri arasında tarandı. Dahil edilme kriterlerini karşılayan toplamda beş tez çalışmaya dahil edildi. Verilerin analizinde tezin yılı, türü, araştırma tipi, anabilim dalı ve örneklem sayısın a göre dağılımları incelendi . Bulgular: Tezlerin 2011 -2019 yılları arasında yapıldığı, çoğunun (n=3) yüksek lisans tezi olduğu belirlendi. Araştırma tipi açısından incelendiğinde, çoğunun (n=3) tanımlayıcı; birinin nitel, birinin ise randomize kontrollü ça lışma olduğu saptandı . Lisansüstü tezlerde en sık "Kemoterapiye Bağlı Alopeside Yaşam Kalitesi Ölçeği" (n=3) ve "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" (n=2) kullanıldığı belirlendi. Sonuç: Çalışma kapsamına dahil edilen ve değerlendirilen tezlerde kemoterapi ilişkili alopesinin hastaların benlik saygısı, beden imajı, cinsellik ve genel yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkilerinin olduğu görülmektedir. Kanser hastalarında alopesi ile ilgili ka nıt düzeyi yüksek çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Alopesinin hastalar üzerindeki etkilerini belirlemeye ve bu etkileri en aza indirmeye yönelik çalışmaların planlanmasının önemli olduğu düşünülmektedir.
