Gülcihan ARKAN UNER, Aslı AKDENİZ KUDUBES, İlknur BEKTAS
Etkili Hemşirelik Dergisi - 2026;19(4):630-655
Giriş: Deri kanseri tüm dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur. Özellikle ileriki yaşlarda meydana gelebilecek deri kanseri ve güneşe bağlı cilt sorunlarının önlenmesinde adölesanların güneşten korunma davranışlarının belirlenmesi ve koruyucu davranışlarının geliştirilmesi önemlidir. Amaç: Bu çalışmanın amacı kanser tanılı adölesanların güneşten korunma özyeterliliklerini, karar denge algılarını ve güneşten korunma davranışlarını, bu davranışları etkileyen faktörleri ve kanser tanılı adölesanlar ve sağlıklı akranlarında değişkenler arasındaki farkı değerlendirmektir. Yöntem: Bu tanımlayıcı, kesitsel ve karşılaştırmalı çalışma Aralık 2020-Aralık 2021 tarihleri arasında kanser tanılı 230 ve sağlıklı 284 olmak üzere 514 adölesan ile yürütülmüştür. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Güneşten Korunma Değişim Aşamaları, Güneş Koruyucu Kullanma Değişim Aşamaları, Güneşten Korunma Davranış Ölçeği, Güneşten Korunma Karar Dengesi Ölçeği, Güneşten Korunma Öz Yeterlilik Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular: Kanser tanılı adölesanlar ile sağlıklı akranlarının güneşten korunma ve güneş koruyucu kullanma değişim aşamaları arasında, Güneşten Korunma Davranış Ölçeği ve Güneşten Korunma Özyeterlilik Ölçeği toplam ve alt boyut ve Güneşten Korunma Karar Dengesi Ölçeği zarar ve yarar boyut puan ortalamaları arasında fark olduğu saptanmıştır . Sonuç: Bu çalışmanın bulguları kanser tanılı adölesanların güneşten korunmaya yönelik davranışları açısından sağlıklı akranlarından daha iyi bir düzeyde olduklarını göstermektedir. Deri kanserinin önlenmesinde birincil ve ikincil korunma davranışlarının geliştirilmesi ve sürekliliği için sağlık hizmeti sağlayıcılarının güneşten korunma programlarının uygulanması önerilmektedir.
