Esra Savaş
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(1):256-267
Bu derleme çalışması, kanserin yalnızca biyolojik değil, aynı zamanda psikolojik ve nörobiyolojik yönleriyle de anlaşılması gerektiğini vurgulamaktadır. Psikososyal stres, depresyon ve sosyal izolasyon gibi etkenlerin nöroendokrin sistem ve bağışıklık sistemi aracılığıyla kanserin başlangıcı ve ilerleyişi üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Bu bağlamda, sinir sistemi ile bağışıklık sistemi arasındaki etkileşimlerin tümör mikroçevresi, nöroinflamasyon ve nörotransmitter düzeyleri üzerindeki etkileri detaylandırılmıştır. Ayrıca, kanser tedavilerinin (kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavisi, immünoterapi) bilişsel ve duygusal işlevler üzerindeki nörobiyolojik etkileri ele alınmış; "kemobeyin", nöropatik ağrı ve tedaviye bağlı nörokognitif bozulmalar açıklanmıştır. Son yıllarda yapılan araştırmalar, Kognitif Davranışçı Terapi, Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme Terapisi ve mindfulness gibi psikoonkolojik yaklaşımlarla bu etkilerin azaltılabildiğini ortaya koymaktadır. Bu müdahalelerin stres yanıtlarını düzenleyerek nöroplastisiteyi desteklediği ve beyin bölgeleri üzerindeki etkilerinin nörogörüntüleme çalışmalarıyla desteklendiği belirtilmiştir. Son olarak, nöropsikolojik değerlendirmeler ve bilişsel rehabilitasyon programlarının bireyselleştirilmiş müdahale süreçlerinde oynadığı kritik rol vurgulanmış, disiplinlerarası yaklaşımın önemi ortaya konmuştur. Bu çalışma, kanserin nörobiyolojik ve psikoonkolojik etkilerini kapsamlı biçimde inceleyerek, mevcut literatürü eleştirel biçimde değerlendirmeyi ve araştırma alanındaki boşluklara dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.
