Muhsin Yüksel, Mehmet Murat Şahin, Habibe İnci
Maltepe Tıp Dergisi - 2025;17(3):83-89
Amaç: Kanser, geçmişte olduğu gibi günümüzde de insan hayatında çok önemli bir hastalık olmaya devam etmektedir. Mevcut kanser hastalarının erken teşhis edilmesini ve mortalitenin azaltılmasını sağlamak için uygun kanser taraması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, sağlık algısı ile kanser tarama farkındalığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi, sağlık algı düzeylerini etkileyen faktörleri araştırmayı ve bireylerin kanser tarama programları hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Materyal ve Metod: Araştırmada veri toplama aracı olarak bir anket formu kullanılmıştır. Anket, Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ) ile birlikte 21 sorudan oluşmaktadır. Çalışma 320 katılımcı ile yürütülmiştir. İstatistiksel analiz ve hesaplamalar için Statistical Package for the Social Sciences, version 25 (SPSS-25) istatistik programı kullanılmıştır. Bulgu lar: Katılımcıların yaş ortalaması 42'dir. Katılımcıların %60,62'si ulusal tarama kapsamında kanser taraması yapıldığını bildiklerini belirtmiştir. Katılımcıların %35,63'ü yaşamları boyunca herhangi bir kanser taramasından geçmişken, %64'ü hiç kanser taraması yaptırmadığını belirtmiştir. Ülke genelinde uygulanan kanser taraması hakkında bilgi sahibi olduğunu belirten katılımcıların SAÖ puanları, bu konuda bilgi sahibi olmadığını belirtenlere göre anlamlı derecede daha yüksekti. Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) hakkında bilgi sahibi olan katılımcılar, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek SAÖ puanları gösterirken, yaşam boyu kanser tarama deneyimi ile SAÖ puanı arasında anlamlı bir korelasyon gözlenmedi. Sonuç: Ulusal kanser tarama programları ve KETEM hakkında bilgi sahibi olmak, daha yüksek sağlık algısı puanlarıyla ilişkiliydi. Ancak, sağlık algısı ile kanser taramasına katılım arasında anlamlı bir bağlantı bulunamamıştır. Bu bulgular, bilginin algıyı iyileştirdiğini, ancak davranış değişikliğinin ek belirleyicilere bağlı olduğunu göstermektedir.
