Neşe Eray Vuran, Hatice Sınav Ütkü, Mustafa Altındiş
Journal of Biotechnology and Strategic Health Research - 2026;10(1):1-10
Karaciğer, olağanüstü yeteneklere ve çok çeşitli işlevlere sahip eşsiz bir organdır. Karaciğer, metabolizmada, detoksifikasyonda ve çok sayıda fizyolojik sürecin düzenlenmesinde hayati roller oynar. Sindirim sistemi, kardiyovasküler sistem, endokrin bezleri, böbrekler ve bağışıklık sistemi dâhil olmak üzere çeşitli organlar ve sistemlerle yakın etkileşime girerek homeostazı korur. Bu etkileşimler besin metabolizması, hormon düzenlemesi ve vücudun savunma mekanizmaları için gereklidir. Karaciğer aynı zamanda enerji dengesinin korunmasında önemli bir merkezdir; açlık ve tokluk durumlarına göre glikojen depolama, glukoneogenez ve lipogenez gibi süreçleri düzenler. Ek olarak, vücut ısısının korunmasına katkıda bulunur ve yaşlanmayla birlikte yapısal ve işlevsel değişiklikler gösteren dinamik bir organdır. Yapısal olarak karaciğer, metabolik süreçlerin ana yürütücüsü olan hepatositler, immün savunmadan sorumlu Kupffer hücreleri, vitamin A depolayan ve doku onarımında rol oynayan hepatik yıldız hücreleri ile seçici madde alışverişini düzenleyen karaciğer sinüzoidal endotel hücrelerinden oluşur. Bu hücre gruplarının her biri, karaciğerin safra üretimi ve salgılanması, bilirubin metabolizması, besinlerin işlenmesi, toksinlerin detoksifikasyonu, mineral ve vitamin depolanması, bağışıklık tepkilerinin düzenlenmesi, ayrıca vasküler ve hematolojik süreçlerin sürdürülmesi gibi çeşitli fizyolojik işlevlerini yerine getirmesine katkıda bulunur. Bu derlemede metabolizmanın merkezi olan karaciğerin hücresel bileşenleri ve işlevsel yönleri incelenmiş, karaciğerin metabolik bir güç merkezi ve sistemik homeostazın çok yönlü ve dinamik bir düzenleyicisi olarak üstlendiği roller ele alınmıştır.
