Berre İNCEKARA, Gözde DUMLU BİLGİN
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi - 2025;7(3):161-172
Amaç: Karbonhidrat kalitesi ile ruh sağlığı sonuçları özellikle depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişki yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, karbonhidrat kalite indeksi'nin (CQI) kadınlardaki bu psikolojik parametreler üzerindeki potansiyel etkisini incelemektedir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Bursa'da bir diyet kliniğine başvuran yetişkin kadınları kapsamaktadır. Beslenme verileri temel alınarak; diyet lifi alımı, glisemik indeks (GI), tam tahıl/rafine tahıl oranı ve karbonhidratların fizik sel formu (katı -sıvı) gibi bileşenler doğrultusunda, karbonhidrat kalitesini yansıtan bileşik bir ölçüt olan CQI hesaplanmıştır. Ruh sağlığı durumu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS -42) ile değerlendirilmiştir. Veriler uygun betimleyici istatistikler le özetlenmiş ve grup farklılıkları verinin dağılımına göre uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 140 kadın katılmış olup yaş ortalaması 34,3 yıl olarak belirlenmiştir. Ortalama CQI skoru 11,9 +/- 3,2'dir. DASS -42 sonuçlarına göre katılımcıların çoğunluğu orta düzeyde depresyon (%76,4), anksiyete (%67,9) ve stres (%69,2) bildirmiştir. Katılımcılar CQI skorlarına göre beş gruba ayrıldığında anlamlı ters ilişki gözlenmiştir: CQI arttıkça (Q1'den Q5'e), depresyon skorları azalmış (ortalama: 11'den 2'ye; p = 0,007) ve benzer şekilde anksiyete (8,4'ten 3,9'a; p = 0,010) ile stres seviyeleri (15'ten 9'a; p = 0,007) düşmüştür. Sonuç: Bu bulgular, yüksek karbonhidrat kalitesinin kadınlarda daha iyi ruh sağlığı ile ilişkili olabi leceğini göstermektedir. Karbonhidrat kalitesini iyileştirmeye yönelik beslenme müdahaleleri; depresyon, anksiyete ve stres yönetiminde destekleyici bir strateji olabilir. Altta yatan mekanizmaların ve uzun vadeli etkilerin araştırılması için ileri çalışma lar gerekmektedir.
