Elçin GÜNAYDIN, Yağmur Dilara YILMAZ, Çağatay SALUM, Pınar MURSALOĞLU KAYNAR, Gülşen GONCAGÜL
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2026;83(3):215-222
Amaç: "Tek Sağlık" yaklaşımı çerçevesinde, Q ateşinin epidemiyolojisinde kedi ve köpeklerin rolünün daha iyi anlaşılması gereklidir. Bu süreçte ilk adım, köpek ve kedilerde Q ateşinin varlığının araştırılması olmalıdır. Bu çalışma, Kastamonu'da sahipleriyle yakın temas halinde bulunan, rastgele seçilmiş kedi ve köpeklerden alınan kan örneklerinde Coxiella burnetii DNA (deoksiribo nükleik asit)'sını incelemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Kene enfestasyonları için uygun kabul edilen bir dönem olan Mart ayı sonu ile Eylül 2024 arasında, Kastamonu'da iki evcil hayvan grubundan rastgele elli iki kan örneği toplandı. Hayvanlar 32 köpekten (29 sahipsiz köpek ve üç sahipli köpek) ve 20 kediden (12 sahipsiz kedi ve sekiz sahipli kedi) oluşmaktaydı. EDTA (etilendiamintetraasetik asit) içeren tüplere evcil hayvanlardan aseptik olarak alınan venöz kan örnekleri, DNA ekstraksiyonu ve kan yayması hazırlanması için kullanıldı. Ekstraktlarda C. burnetii, C. burnetii'nin transpozon benzeri tekrarlayan bir bölgesi olan IS1111 fragmentine komplementer primerler kullanılarak kademeli sıcaklık düşürme PCR polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile incelendi. Beklenen amplikon büyüklüğü 687 bp idi. Bulgular: İncelenen 52 kan örneğinin üçünde (%5,7) C. burnetii DNA'sı bulunduğu saptandı. Tüm örnekler içinde C. burnetii DNA'sı pozitif olan kedi ve köpek oranları sırasıyla %3,84 ve %1,92 idi. Kediler ve köpekler arasındaki pozitiflik oranları sırasıyla %10 ve %3,12 idi. Kan yaymaları negatifti. Çalışma grubundaki değişkenler arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Mevcut çalışmada örneklem büyüklüğü sınırlı olmasına rağmen, Kastamonu'nun kentleşmiş bölgesinde insanlarla yakın temas halinde bulunan evcil hayvanlarda %5,7 pozitiflik oranı gösterildi. Bu nedenle, kedilerin ve köpeklerin Q ateşinin insanlara bulaşında bir risk oluşturup oluşturmadığını değerlendirmek için hem evcil hayvanları hem de sahiplerini içeren daha kapsamlı çalışmalar planlanmalıdır.
