Büşra Sema ALTUNSUYU, Ulviye GÜNAY
YOBÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2025;6(3):378-390
Kemoterapi, hızla bölünen hücreleri hedef alması nedeniyle birçok komplikasyonu da beraberinde getirmektedir. Bu komplikasyonlardan biri de oral mukozit (OM) gelişimidir. OM, çocukların beslenme, konuşma ve genel yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Hemşireler OM' nin yönetiminde, tedavi yaklaşımlarının belirlenmesi, izlenmesi ve hasta eğitimi gibi önemli sorumlulukları yerine getirmektedir . Bu derlemede, kemoterapi tedavisi gören çocuklarda OM yönetimi ile ilgili yürütülen lisansüstü tez çalışmalarını inceleyerek, hemşirelik pratiğine katkı sağlayacak bulguları ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Çalışmanın verileri Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanı taranarak toplandı. Taramada "oral mukozit", "pediatri" ve "çocuk" anahtar kelimeleri kullanıldı; konu alanı olarak "hemşirelik" ile "çocuk sağlığı ve hastalıkları" seçildi. Arama kriterleri olarak "tez adı", "özet" ve "tümü" seçenekleri işaretlendi. 2012 -2024 yılları arasında yayımlanan, deneysel ve yarı deneysel araştırma türündeki 7 lisansüstü tez, çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. İki yüksek lisans tezi randomize kontrollü deneysel, diğer beş tezin ise (iki yüksek lisans, üç doktora tezi) yarı deneysel yapıldığı; tezlerin üçünde OM tedavisinde doğal ürünlerin etkinliği (karadut, bal, hindistan cevizi yağı), diğerlerinde ise verilen eğitimin mukozit üzerindeki etkisinin incelendiği görüldü. Örneklem sayısının 30 ile 130 çocuk arasında değiştiği, OM değerlendirmesinde en sık kullanılan ölçeklerin DSÖ Oral Mukozit Değerlendirme Ölçeği ve Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği (chIMES) olduğu saptandı. Çocuklarda OM yönetiminde hemşireler kanıta dayalı yaklaşımlarla hastaların bakımını iyileştirmeye ve tedavi sürecinde karşılaşılan zorlukları azaltmaya önemli katkılar sağlamaktadır. Bu katkılar da gelecekteki araştırmalar ve uygulamalar için güçlü bir temel oluşturacaktır.
