Cihan ÖNEN, İbrahim KAYA
Genel Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;8(2):374-385
Kıraathaneler, bulaşıcı hastalıkların yayılma potansiyeline sahip kalabalık ortamlardır ve bu riski azaltmada aşı önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Bu nedenle, kıraathanelerde bulunan bireylerin, bulaşıcı hastalıklara karşı farkındalıklarının artırılması ve aşılara yönelik olumlu tutum geliştirmeleri, salgın dönemlerinde hastalık yayılımının azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda, bu kesitsel çalışmanın amacı, kıraathanelerdeki erkeklerin aşı kararsızlığı ile bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma davranışı arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın kapsamını, Nisan-Haziran 2023 tarihleri arasında Bitlis ili merkezindeki kıraathanelere gelen erkekler oluşturmaktadır. Belirtilen dönemde, düzenli olarak kıraathanelere gelen 405 katılımcıyla yüz yüze görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Kıraathane ziyaretçilerinin çoğu, bardakların hijyenik olmaması, ortamın havalandırılmaması, kalabalık ortam ve sık sık tokalaşma gibi durumların bulaşma ihtimalini artırdığını belirtmişlerdir. Ayrıca, bulaşma ihtimalini artıran faktörleri bilen katılımcıların aşı kararsızlığı ortanca puanı daha düşük bulunmuştur. Aşı kararsızlığı ile hastalık risk farkındalığı ve korunma davranışı arasında orta düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (r?= -.534; p<0.05). Bu çalışma kapsamındaki kıraathanelerdeki erkeklerde aşı kararsızlığı arttıkça bulaşıcı hastalık risk farkındalığı ve korunma davranışının azaldığı görülmüştür. Aşı kararsızlığı yüksek olan bireylerin, bulaşma ihtimalini artıran faktörleri bilme ve bu faktörlerden kaçınma eğilimi daha düşüktür. Bulaşıcı hastalıklardan korunma bilincinin artması, aşı kararsızlığını azaltarak kıraathane ziyaretçilerinin aşılara güvenmesini ve faydalı bulmasını sağlayabilir.
