Nurten Nur AYDIN, Murat AYDIN, Rukiye İNAN SARIKAYA, Ömer KARAŞAHİN
Mikrobiyoloji Bülteni - 2026;60(2):149-161
Kırım-Kongo kanamalı ateşi (KKKA), hafif klinik tablolardan ölümcül seyirlere kadar uzanan geniş bir spektruma sahip, zoonotik bir viral kanamalı ateş hastalığıdır. Olgu ölüm oranları %3 ile %30 arasında değişmektedir. Bu nedenle yüksek riskli olguların erken dönemde belirlenmesi ve uygun merkezlere yönlendirilmesi, mortalitenin azaltılması açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada KKKA hastalarında CURB-65+B skorunun mortaliteyi öngörmedeki performansının değerlendirilmesi ve Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi - II [Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II (APACHE II)], Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru [Sequential Organ Failure Assessment (SOFA)], Şiddet Derecelendirme Skoru [Severity Grading System (SGS)] ve Şiddet Skorlama İndeksi [Severity Scoring Index (SSI)] skorlama sistemleriyle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Üçüncü basamak bir merkezde takip edilen, revers transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu ve/veya IgM pozitifliğiyle doğrulanmış 254 erişkin KKKA hastasının verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Demografik, klinik ve laboratuvar verileri kaydedilerek başvuru anında CURB-65, CURB-65+B, SOFA, APACHE II, SGS ve SSI skorları hesaplanmıştır. Sağ kalan ve ölen hastalar karşılaştırılmış, alıcı işletim karakteristiği [receiver operating characteristic (ROC)] analiziyle her bir skorlama sisteminin mortalite tahmini değerlendirilmiş ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Genel mortalite oranı %2.8 (n= 7) olarak bulunmuştur. Ölen hastalar daha ileri yaşta olup başvuruda konfüzyon, hipotansiyon, taşikardi, takipne ve kanama bulguları anlamlı ölçüde daha sık saptanmıştır. Laboratuvar analizinde ölen hastalarda trombosit sayısı ve fibrinojen düzeyleri sağ kalanlara kıyasla daha düşük; aspartat aminotransferaz, alanin aminotransferaz, laktat dehidrogenaz, aktive parsiyel tromboplastin zamanı (activated partial thromboplastin time), international normalized ratio, D-dimer ve C-reaktif protein (CRP) düzeyleri ise daha yüksek bulunmuştur. ROC analizinde mortaliteyi öngörmede en güçlü laboratuvar parametreleri CRP [>14.6 mg/L; eğri altında kalan alan (EAA)= 0.938)], protrombin zamanı (>13.5 saniye; EAA= 0.996), kreatinin (>1.2 mg/dL; EAA= 0.882) ve D-dimer (>4770 µg/L; EAA= 0.662) olarak bulunmuştur. En yüksek doğruluk ise CURB-65+B skoru ile elde edilmiştir (EAA= 0.997; %100 duyarlılık; %98.8 özgüllük; p< 0.001). Çok değişkenli analizde yalnızca CURB-65+B skoru bağımsız bir mortalite öngörücüsü olarak tespit edilmiştir (Olasılık oranı? 14; %95 güven aralığı= 2.7-72.6; p= 0.002). Ayrıca skoru >=3 olan hastalarda mortalite oranı çok yüksek bulunurken, skoru <3 olan hiçbir hastada ölüm gözlenmemiştir. CURB-65+B skoru, basit ve kolay uygulanabilir yapısıyla KKKA'da mortalite öngörmede güçlü bir araçtır. Acil servis ve endemik bölge şartlarında yüksek riskli hastaların hızla belirlenmesine, yoğun bakım ihtiyacı olanların tanınmasına ve uygun merkeze sevkine yardımcı olabilir. Mevcut skorlama sistemlerine kıyasla daha pratik, özgün ve yüksek öngörü gücüne sahip olan CURB-65+B skorunun KKKA yönetiminde önemli bir boşluğu doldurabileceği düşünülmektedir.
