Aysun BAYRAM, Betül BAL, Havva ÖZTÜRK
Geriatrik Bilimler Dergisi - 2026;9(1):80-93
Amaç: Bu nitel çalışma, kırsal alanlarda yaşayan yaşlı bireylerde konstipasyonun etkilerini incelemeyi ve konstipasyonun yönetiminde kullanılan farmakolojik olmayan alternatif yöntemleri belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu nitel çalışmanın örneklemini, kırsal bölgelerde yaşayan, konstipasyon sorunu olduğunu bildiren ve farmakolojik tedaviden yeterli yarar sağlayamadığını ifade eden 14 yaşlı birey oluşturmuştur. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın yürütülmesi için ilgili etik kuruldan onay alınmıştır. Araştırmanın raporlanmasında Nitel Araştırmaların Raporlanması için Birleştirilmiş Kriterler (COREQ) rehberine uyulmuştur. Bulgular: Veri analizi sonucunda iki ana tema belirlenmiştir: "Kırsal Bölgede Yaşayan Yaşlı Bireyler Üzerinde Konstipasyonun Etkileri" ve "Kırsal Bölgede Yaşayan Yaşlı Bireylerde Konstipasyonla Başa Çıkmada Kullanılan Alternatif Yöntemler." Konstipasyonun yaşlı bireylerde ağrı, yorgunluk, şişkinlik ve rektal kanama gibi fiziksel tükenmeye yol açtığı; huzursuzluk ve dışkılama korkusu gibi psikolojik sorunlara neden olduğu ve sosyal izolasyonu artırdığı saptanmıştır. Katılımcıların konstipasyonla başa çıkmada profesyonel sağlık desteğinden ziyade kişisel bilgi birikimlerine ve çevresel kaynaklara yöneldikleri belirlenmiştir. Başa çıkma stratejileri altı başlık altında toplanmıştır: diyet değişiklikleri, bitkisel ürünlerin kullanımı, yeterli sıvı alımı, fiziksel aktivite, masaj ve ısı uygulamaları ile yaşam tarzı değişiklikleri. Özellikle lif, prebiyotik ve probiyotik içeriği yüksek besinlerin yaygın olarak tüketildiği ve doğal yöntemlerin erişilebilir, kültürel açıdan tanıdık ve kabul edilebilir yaklaşımlar olarak tercih edildiği görülmüştür. Sonuç: Kırsal alanlarda yaşayan yaşlı bireylerde konstipasyon; fiziksel rahatsızlık, psikolojik sıkıntı ve sosyal geri çekilme gibi çok boyutlu olumsuz etkilere yol açmaktadır. Sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan kısıtlılıklar, bireylerin doğal ve kendi kendine uyguladıkları yöntemlere yönelmelerini teşvik etmektedir. Sağlık profesyonellerinin, kırsal bölgede yaşayan yaşlı bireylerin sağlık hizmetlerine katılımını artırmak ve yaşam kalitelerini iyileştirmek amacıyla bireyselleştirilmiş bakım yaklaşımları geliştirirken, kültürel olarak uygun bu başa çıkma stratejilerini tanımaları ve desteklemeleri önem taşımaktadır.
