Semra SÖNGÜT, Hacer DELİBAŞ, Zehra ÜNAL
Çocuk Acil ve Yoğun Bakım Dergisi - 2026;13(1):23-31
Giriş: Pediyatrik kafa travması acil servis ziyaretlerinin önde gelen nedenlerinden biridir ve ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Genellikle bu gibi durumlarda ilk müdahale bulunan bireyler ebeveynler olduğu için, doğru ve etkili bir ilk yardım konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları önemlidir. Eğitimsel müdahaleler bilgi boşluğu kapatmaya ve acil durum hazırlığını iyileştirmeye yardımcı olabilir. Bu çalışma, ebeveynlerin pediyatrik kafa travması hakkındaki bilgilerini artırmada kısa süreli bir ilk yardım eğitim programının etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntemler: İlk yardım eğitiminin etkinliğini değerlendirmek amacıyla ön-test-son-test müdahale tasarımı kullanıldı. Çalışma, Türkiye'deki bir birincil sağlık merkezinde 101 ebeveyn ile yürütüldü. Katılımcılar, pediyatrik kafa travmasının belirtileri, semptomları ve uygun acil müdahaleye odaklanan 15 dakikalık yapılandırılmış bir ilk yardım eğitimi aldılar. Eğitimden önce ve sonra 13 maddelik bir bilgi anketi uygulandı. Veriler bağımsız örneklem t-testi, eşleştirilmiş t-testi ve etki büyüklüğü hesaplamaları kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Ortalama toplam bilgi puanı 10,47+/-1,54'ten (ön-test) 11,81+/-1,52'ye (son-test) önemli ölçüde arttı (p<0,001). Etki büyüklüğü (Cohen'in d =0,88) güçlü bir etki gösterdi. Sosyodemografik özellikler ile bilgi puan ortalamalarının gruplar arası karşılaştırılması istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlılık gösterdi (p<0,001). Kafa travması veya acil servis ziyaretleri yaşayan çocukların ebeveynleri test sonrası belirgin şekilde daha yüksek puanlar gösterdi. Sonuç: Kısa, yapılandırılmış ilk yardım eğitimi ebeveynlerin pediyatrik kafa travması hakkındaki bilgisini önemli ölçüde yükseltti. Bu tür programların rutin pediyatrik ve toplum sağlık hizmetlerine dahil edilmesi, kafa yaralanmalarına erken tanı ve müdahaleyi artırabilir.
