Damla BAKKALLAR, Işıl IŞIK, Gül ERGÜN
Atlas Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;6(1):21-30
Amaç: Bu çalışma, osteoartrit tanısı almış ve diz protezi ameliyatı planlanan bireylerin hastalık algılarını, kişisel deneyimleri ışığında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, karma yöntem desenine göre yürütülmüştür. Nicel aşamada 50 hasta yer alırken, nitel aşamada 10 hasta ile derinlemesine bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Hastalık Algısı Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veriler SPSS 21.0 programı ile Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılarak analiz edilmiş; nitel veriler ise Colaizzi'nin fenomenolojik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda dört ana tema belirlenmiştir: Hastalık Algısı, Hastalığın Etkileri, Tedavi ve Hastalığın Doğası. Katılımcıların en sık bildirdiği semptomlar; ağrı (%96), eklem sertliği (%96), yorgunluk (%94) ve güç kaybı (%86) olmuştur. Görüşmelerde, osteoartritin sıklıkla yaşlılıkla ilişkilendirildiği, bireylerin sosyal yaşamlarında ciddi kısıtlamalar yaşadığı ve mevcut tedavi yaklaşımlarının genellikle yetersiz bulunduğu belirlenmiştir. Sonuç: Osteoartrit tanısı alan bireylerin hastalık algıları; tedaviye uyum, yaşam kalitesi ve cerrahiye yönelik kararları doğrudan etkilemektedir. Bu karma yöntem çalışması, nicel bulguları nitel yorumlarla bütünleştirerek osteoartrit algılarının hastaların diz protezi cerrahisine ilişkin beklentilerinin ve karar zamanlamasını nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle hemşirelerin, hastalık algısına yönelik değerlendirme ve müdahale planlarını multidisipliner ekip içerisinde geliştirmeleri kritik öneme sahiptir.
