CEREN GÖKDAĞ, SERVET KAÇAR-BAŞARAN
Türk Psikiyatri Dergisi - 2020;31(2):113-121
Amaç: Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ) ve Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ), bilişsel kuram çerçevesinde işlevsel olmayan bilişlerin incelenmesinde alanyazında sıklıkla kullanılan iki ölçektir. Bu araştırmada, ülkemizde de hem klinik örneklemde hem de normal örneklemde sıklıkla kullanılan bu iki ölçeğin kısa versiyonlarının (FOTÖ-17, ODÖ-15 ve ODÖ-8) depresyon tanısı almış bir örneklemde psikometrik özelliklerinin sınanması amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya DSM-IV-TR’ye göre majör depresif bozukluk tanısı almış 136 yetişkin katılmıştır. Katılımcılara Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği ve Otomatik Düşünceler Ölçeği’nin yanı sıra Beck Depresyon Envanteri de uygulanmıştır. Bulgular: FOTÖ-17 için yapılan doğrulayıcı faktör analizinde dört farklı model test edilmiş, ölçeğin en iyi uyumu iki-faktör modeli için sağladığı saptanmıştır. Bahsi geçen model için yapılan analizler, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı desteklediğini göstermiş ve puanlamada alt boyut puanlarındansa toplam puan kullanımını işaret etmiştir. ODÖ-15 ve ODÖ-8 için yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeklerin tek faktörlü yapısını desteklemektedir. FOTÖ ve ODÖ’nün kısa versiyonlarının iyi ve mükemmel düzeyde iç tutarlık güvenilirlik katsayıları mevcuttur. Ayrıca, fonksiyonel olmayan tutumlar ve otomatik düşünceler ile depresif belirtilerin anlamlı düzeyde ilişkilerinin olduğu görülmüştür. Sonuç: FOTÖ-17, ODÖ-8 ve ODÖ-15 depresyon tanısı almış bireylerde geçerli ve güvenilir ölçeklerdir. Yine de bulguların daha geniş örneklemlerde teyit edilmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir.
