CEREN KATİP, ELİF YÖYEN
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2021;3(4):261-271
Bu çalışma klinik olamayan popülasyonda Travma Sonrası Stres Belirtileri (TSSB) ile temel psikolojik ihtiyaçlar, irrasyonel inanışlar ve duygudurum arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 18-52 yaş aralığında, TSSB belirtisi gösteren 127 ve TSSB belirtisi göstermeyen 85 olmak üzere toplam 212 katılımcı alınmıştır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Olayların Etkisi Ölçeği (OEÖ), Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği (TPİÖ), Genel Tutum ve İnanışlar Ölçeği Kısa Formu (GTİÖ) ile Pozitif ve Negatif Duygu Durum Ölçeği (PANAS) kullanılmıştır. TSSB belirtisi gösteren ve TSSB belirtisi göstermeyen gruplar arasında yapılan Bağımsız Örneklem T Testi analizinde; TSSB belirtisi gösteren katılımcıların TSSB belirtisi göstermeyen katılımcılara oranla GTİÖ toplam puanında ve bu ölçeğin irrasyonel inanışlar, başkalarını değersizleştirme, adalet beklentisi, konfor arayışı, başarma irrasyonel inanışları, onaylanma irrasyonel inanışları, kendini değersizleştirme alt boyutları ile PANAS toplam puanında ve alt boyutu olan negatif duygudurum alt boyutundan anlamlı derecede daha yüksek puan aldığı görülmüştür. Korelasyon analizleri sonucunda da TSSB belirtisi gösteren katılımcıların GTİÖ toplam puanı ile ölçeğin irrasyonel düşünce boyutları olan irrasyonel inanışlar, başkalarını değersizleştirme, adalet beklentisi, konfor arayışı, başarma irrasyonel inanışları, onaylanma irrasyonel inanışları, kendini değersizleştirme alanları ile PANAS ölçeğinin negatif duygulanım boyutunun pozitif ve anlamlı, TPİÖ puanları ile negatif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği saptanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analiz sonuçları ise; TSSB belirtisi gösteren grupta travmanın GTİÖ toplam puanının ve alt boyutu olan konfor arayışının pozitif yönde ve TPİÖ ölçeğinin alt boyutu olan özerklik ihtiyacının negatif yönde ve %38 düzeyinde yordadığı saptanmıştır. Bu çalışma TSSB ile bireylerin irrasyonel düşüncelerinin ve negatif duygulanımının pozitif yönlü, temel psikolojik ihtiyaçların negatif yönlü ilişkili olduğunu ve TSSB’nin varlığının irrasyonel inanışlar ile negatif duygulanım geliştirmede, özerklik ihtiyacının karşılananamamısında yordayıcı bir rol oynadığını göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış, sınırlılıklar ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
