ARİFE GÜR BOZ, GÜLENGÜL MERMER
Hemşirelik Bilimi Dergisi - 2025;8(2):267-282
Amaç: Derlemenin amacı klinik yollar ile temellenen hemşirelik müdahalelerinin hasta sonuçları üzerinde etkisinin sistematik olarak incelenmesidir. Bu sistematik derleme de profesyonel bir meslek üyesi olan hemşirelerin klinik yolları planlaması, geliştirmesi, uygulaması ve değerlendirmesi için kanıtlar sunulmuştur. Temel araştırma sorusu yapılan araştırmalar içerisinde önemli bir ekip üyesi olan hemşirelerin klinik yollar ile temellenen bakımda nasıl bir yol aldığıdır. Yöntem: Sistematik derlemede 2002 yılından 2024 yılına kadar olan çalışmalar MEDLINE, Scopus veri tabanlarında ve Ulusal Tez Merkezinde tarandı. Tarama İngilizce dilinde clinical pathways, care pathways, care map, clinical paths, critical paths, nursing care anahtar kelimeleri kullanılarak yapıldı. Yapılan tarama sonucunda 877 makaleye ulaşılmıştır. Araştırmaya dahil edilme kriterlerine göre uygunlukları değerlendirilen 21 makale bu derleme kapsamına alınmıştır. Bulgular: Hemşireler incelenen araştırmaların % 57sinde (n=12) araştırmacı olarak klinik yolun geliştirilmesi, uygulanması veya değerlendirilmesinden sorumlu ekip lideriydi. Multidisipliner ekibin içerisinde yer alan hemşirelerin diğer klinik yol görevleri veri toplama, sağlık kayıtlarını retrospektif olarak inceleme, uzman panelleri düzenleme, tümör kayıtları oluşturma, ev ziyaretleri, bağımsız klinik yol uygulamalarına ve hemşirelik bakımına karar verme, iletişim, denetleme, kalite kontrolü, görüş bildirme, vaka yöneticisi ve koordinasyon yöneticisi gibi özelleşmiş işlerdir. Sonuç: Klinik yollar ile temellenen hemşirelik müdahalelerinin hasta sonuçları üzerinde etkisini inceleyen araştırmaların sistematik olarak incelenmesi çerçevesinde elde edilen sonuçlar yapılan araştırmaların tarihini, yerini, hasta örneklemini, klinik yolların geliştirilme şeklini, araştırma çıktılarını ve hemşirelerin iş kalemlerini ayrıntılı inceleme fırsatı sunmuştur. Bu sistematik derleme sağlık bakımında artan kalite beklentisine yanıt oluşturabilmek için hemşireleri güçlendirme yolunda kanıt oluşturmaktadır.
