İSMİHAN İLKNUR UYSAL, AHMET KAĞAN KARABULUT, MUZAFFER ŞEKER, MEHMET GÜRBİLEK
Genel Tıp Dergisi - 2004;14(3):83-89
Amaç: Bu çalışmada sıtmanın akut veya profilaktik tedavisinde kullanılan klorokinin memeli embriyosunun büyüme, gelişme ve morfolojik yapısı üzerine etkileri ve serbest radikallerin bu etkilerdeki rolünün in vitro rat embriyosu kültürü tekniği ve biyokimyasal metodlar kullanılarak araştırılması amaçlandı. Yöntem: Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma ve Uygulama Merkezi hayvan laboratuvarından elde edilen ratlardan gebeliklerinin 9.5'uncu gününde disseke edilerek çıkartılan embriyoların rat serumu içerisinde 48 saat süreyle kültürü yapıldı. Kültür ortamı olarak; kontrol grubu için normal rat serumu kullanılırken, deney grupları için ise rat serumuna 0.25 ve 0.50 mg/ml dozlarında klorakin ilave edildi. Klorakinin toksik etkisinin tüm parametreleri etkilediği dozları ile birlikte antioksidan superoksid dismutaz kültür ortamına ilave edildi. Her bir deneysel ortam için 10 embriyo kullanıldı. Klorakinin rat embriyolarının gelişim parametreleri olan; total morfolojik skor, yolk salk çapı, tepe-kıç mesafesi, somit sayısı, embriyo ve yolk salk protein içerikleri üzerine doz bağımlı etkileri, morfolojik ve biyokimyasal yöntemlerle karşılaştırıldı. Embriyolarda meydana gelen malformasyonlar değerlendirildi. Bulgular: Kontrol embriyoları ile karşılaştırıldığında klorakinin doz bağımlı olarak bütün gelişimsel parametreleri gerilettiği ve genel morfolojide bozukluklara sebep olduğu gözlendi. Bu anomaliler arasında fleksiyon deformitesi, nöral tüp açıklığı, optik ve otik deformiteler ön planda idi. Kültür ortamlarına klorakin ile birlikte superoksid dismutaz eklendiğinde klorakinin etkilerinin değişmediği gözlendi. Sonuç: Klorakinin organogenez dönemindeki rat embriyoları üzerine doz bağımlı gelişimsel toksisiteye sebep olduğu ve bu etkilerde serbest oksijen radikallerinin rol oynamadığı belirlendi.
