Şükran ACIPINAR, Arzu KOÇKANAT, Burcu ŞAHİNBAŞ
Cumhuriyet Dental Journal - 2026;29(1):148-157
Amaç: Periodontal tedavilerin ve önleyici diş hekimliği uygulamalarının ayrılmaz parçası olan klorheksidin zaman zaman çeşitli yan etkilere yol açabilir. Bu çalışmanın amacı ABD Gıda ve İlaç Dairesi Advers Olayları Raporlama Sistemi'nde diş hekimliği nedenleriyle kullanılan klorheksidinin advers etkilerini demografik olarak ve şiddetine göre karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Gıda ve İlaç Dairesi Advers Olayları Raporlama Sistemi veri tabanında dental ve/veya oral sebeplerle klorheksidin kullanımına ilişkin dental advers olay raporları, raporlama başlangıcından Aralık 2025'e kadar retrospektif olarak analiz edildi. Advers etkileri hastaların demografik ve klinik özelliklerine göre tanımlandı ve şiddetlerine göre karşılaştırıldı. Bulgular: Veri tabanında 1977-2025 yılları arasında dental ve oral endikasyonlarla ilişkili kullanılan "chlorhexidine" ve "chlorhexidine gluconate" anahtar kelimeleriyle yapılan taramada, toplam 651 olgu tanımlanmıştır. Bu olguların 407'si (%62,5) ciddi olarak sınıflandırılmış, 18 adet ölüm vakası bildirilmiştir. Vakaların %66,4'ü kadın, %26,3'ü erkek olup %7,4'ünde cinsiyet bilgisi bildirilmemiştir. Olguların büyük çoğunluğu klorheksidin glukonat (%85,6) kullanımına bağlıdır. Yaş dağılımı incelendiğinde vakaların çoğunun 18-64 yaş aralığında olduğu (%46,4) görülmüştür. Bu vakaların %37,6'sı yalnızca sistemik, %45,9'u yalnızca dental/oral, %16,4'ü ise hem sistemik hem oral advers etki bildirmiştir. Dental/oral advers olaylar arasında en sık diş renklenmesi, ağız kuruluğu ve gingival ağrı bildirilirken, en yüksek Raporlama Olasılık Oranı (ROO) değeri tat bozukluğunda (ROO: 378,7) saptanmıştır. Sonuçlar: Veriler, dental ve/veya oral sebeplerle klorheksidin kullanımına bağlı bildirilen advers olayların önemli bir bölümünde inflamatuar, mukozal ve periodontal reaksiyonların ortaya çıktığını ortaya koymaktadır. Ciddi sonuçlar ek ilaç kullanımının bildirildiği durumlarla ilişkili olmakla birlikte, 18 ölüm vakasının olduğu vurgulanmalıdır. Klinik kanıtların farmakovijilans verileriyle bütünleştirilmesi, klinisyenlerin diş hekimliği uygulamalarında klorheksidin reçete etme tercihlerini etkileme potansiyeline sahiptir ve daha bilgili ve kanıta dayalı karar almaya olanak tanır.
