Alev YILDIZ ILIMAN, Caner KALINBACAK
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi - 2026;42(2):299-309
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bireylerde inhaler kullanımının ağız kuruluğu düzeyi ve tükürük pH'ı ile ilişkisini değerlendirmek ve bu parametreleri KOAH tanısı olmayan bireylerle karşılaştırmaktır. Yöntem: Bu araştırma analitik kesitsel ve karşılaştırmalı tasarımda planlanmıştır. Çalışmanın örneklemini, Eylül-Kasım 2024 tarihleri arasında Amasya Sabuncuoğlu Şerefeddin Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yetişkin Acil Servisi'ne başvuran, evde inhaler tedavi alan 37 KOAH hastası ile solunum sistemi hastalık tanısı bulunmayan 30 bireyden oluşan kontrol grubu oluşturmuştur. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Tükürük pH düzeyi pH indikatörü ile, ağız kuruluğu ise gözyaşı test stribi kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde uygun parametrik ve non-parametrik istatistiksel yöntemlerden yararlanılmıştır Bulgular: KOAH hastalarının tükürük pH düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu ve ağız kuruluğu düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.001). İnhaler kullanan bireylerin büyük çoğunluğunun inhalasyon sonrası ağız çalkalama ve ağız sağlığını destekleyici uygulamaları gerçekleştirmediği belirlenmiştir. KOAH grubunda; yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, diş kaybı, protez varlığı, günlük su tüketimi ve ağız sağlığı davranışları ile tükürük pH'ı ve ağız kuruluğu düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. KOAH ve kontrol grupları demografik özellikler açısından benzer dağılım göstermiştir. Sonuç: Bu çalışmada, KOAH hastalarında inhaler kullanımı ile ağız kuruluğu ve tükürük pH düşüklüğü arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bulgular, inhaler tedavi kullanan KOAH hastalarında ağız sağlığına yönelik izlem ve koruyucu yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır. Ancak çalışmanın kesitsel tasarımı nedeniyle elde edilen sonuçlar nedensel ilişki kurmaya olanak sağlamamaktadır.
