FARUK AŞICIOĞLU, MUSTAFA ÖZCAN, SEFA SAYGILI, MUSTAFA IRAZ, MUSTAFA OKUDAN, LATİF İLHAN
Adli Tıp Dergisi - 2013;27(3):189-198
Kodein (3 metil morfin) bir opiat olup analjezik, antitüssiv, antidiareik ve diğer bazı tıbbi amaçlar için kullanılabilmektedir. Afyonda bulunan alkoloidler içerisinde morfinden sonraki en baskın opioiddir ve % 3 oranında bulunur. Ülkemizde analjezik olarak paracetamol (Aferin kapsül, Geralgine K tablet), asetilsalisilik asit (Dolviran tablet) ve nonsteroidantienflamatuarlarla (Nurofenplus) birlikte kombine olarak kullanılmaktadır. Birleşmiş Milletler TEK Sözleşmesi’nin eki listelerden II nolu listede (UN 61 Single Convention - Schedule II ) yer almaktadır. Bu nedenle tıbbi kullanımı hariç, sözleşmeye taraf her ülkede üretimi, ithali, ihracı, bulundurulması ve kullanımı yasaklanmıştır. İllegal olarak tablet veya toz formunda tek başına veya diğer uyuşturucu ve uyarıcı maddelerle birlikte bulunabilmektedir. Tıbbi amaçlar için üretilen kodeinin de suiistimal edilebildiği bilinmektedir. Bunların başında kodeinli öksürük şurubu, enerji içeceği ve şeker ile hazırlanan ve özellikle hip hop camiası arasında yaygın olan “Purple Drunk” adlı içecek gelmektedir. Kodein kullanımına bağlı ölüm vakalarını içeren 107 olguluk bir çalışmada, vakaların 101 adedinin toksikolojik analizinde kodeine % 62 oranında asetaminophen, % 20 oranında salisilatın eşlik etmekte olması kodein içeren ilaçların suiistimalini ortaya koymaktadır. Tıbbi müstahzarların içerisinde yer alan kodeinin kötüye kullanımında, preparatların içerisindeki kodein miktarının az olması nedeni ile ilaç fazla miktarda içilmektedir. Bu durum bireyi söz konusu müstahzarın içerisinde bulunan parasetamol, asetil salisilik asit gibi diğer ilaç etken maddelerinin toksik etkisi ile karşı karşıya bırakmakta ve gastrointestinal kanama, renaltubülerasidoz ve sensorinöral işitme kaybına neden olmaktadır.
