GÜLPERİ ÖKTEM, AHMET BARIŞ ALTAY
Urology Research & Practice - 2009;35(3):219-223
İnsan kök hücre çalışmaları sadece bilim adamlarının değil toplumun da ilgisini çeken, insan gelişim sürecine ait mekanizmaları aydınlatan ve tıbbi uygulamalarda değişiklikler yapacak çalışmalar olarak düşünülmektedir. Günümüzde kök hücre genitoüriner sistemi de içeren pek çok organda, rejeneratif tıp uygulamalarında kullanılmaktadır. Ancak kök hücre tedavisinin pratikte kullanımı embriyonik kök hücre araştırmalarına getirilen etik kısıtlamalar nedeniyle sınırlı kalmaktadır. Bilim adamları bunun yerine progenitör hücreler ve erişkin kök hücrelerinden oluşan diğer kök hücre kaynaklarına yönlenmektedirler. Bu kaynaklardan biri de erkek genital sistemine ait kök hücrelerdir. Germ hücreleri sahip olduğu genetik bilgiyi gelecek nesillere taşıyabilme yeteneğine sahip hücreler olarak tanımlanmaktadır. Memelilerde germ hücreleri erken embriyo döneminde ortaya çıkan primordial germ hücrelerinden köken alır. Erkeklerde bu hücreler mitozun G0/G1 fazında prospermatogonium olarak duraklarlar ancak prolifere olma yeteneklerini devam ettirirler. Doğum sonrası prospermatogoniumlar seminifer tübül bazal membranına göç eder ve spermatogonial kök hücreye diferansiye olurlar. Erişkin kök hücrelerinde olduğu gibi, spermatogonial kök hücreler de kendi kendini yenilerler ve faklılaşarak birden fazla terminal hücre tipine dönüşen “daughter” hücre oluşumunu sağlarlar. Spermatogonial kök hücre izolasyonu, in vitro kültürü ve pluripotent kök hücreden diferansiye edilmesi araştırmacılara hücrelerin biyolojik özelliklerini tanıma ve infertilite başta olmak üzere tedavide kullanımları ile ilgili çalışma olasılığı sağlayacaktır. Bu derlemede erkek genital sisteminde kök hücre kaynakları ve izolasyon yöntemleri gözden geçirilmiştir.
