KOLESİSTEKTOMİ SONRASI SEÇİLMİŞ SAFRA YOLU YARALANMALARININ ENDOSKOPİK YÖNETİMİ: TÜRKİYE'DEN ÇOK MERKEZLİ RETROSPEKTİF BİR KOHORT ÇALIŞMASI

Emre BALLI, Esat Taylan UGURLU, Mehlika Bilgi KIRMACI, Ali KOCATAS, Kemal DOLAY, Yasin KARA, Yahya Kemal CALISKAN, Candas ERCETIN, Hakan YIGITBAS, Turan PEHLIVAN, Mustafa ORMECI, Alpaslan Fedayi CALTA, Ali Haldun OZCAN, Sercan YUKSEL, Mehmet Saban KORKMAZ, Yusuf Emre AYTIN, Dogan ALBAYRAK, Mahmut Said DEGERLI, Alpen Yahya GUMUSOGLU, Nurettin SAHIN, Hamit Ahmet KABULI, Nezih ZENGIN, Ozkan YUNUK, Emrah AKIN, Emine Sena CUNUK, Ahmet SUREK, Ihsan TUMKAYA, Sezgin YILMAZ

Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(11):1380-1388

Department of General Surgery, Afyonkarahisar Health Sciences University Faculty of Medicine, Afyonkarahisar-Türkiye

 

AMAÇ: Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP), özellikle kolesistektomi sonrası gelişen safra yolu yaralanmaları (SY yaralanmaları) olmak üzere, safra yolu hastalıklarının tanı ve tedavisinde önemli bir role sahip olan özelleşmiş bir endoskopik işlemdir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'den çok merkezli retrospektif bir kohortta kolesistektomi sonrası gelişen safra yolu yaralanmalarının sınıflandırmasını, ERCP uygulama özelliklerini ve seçilmiş hastalardaki kısa dönem klinik başarıyı ortaya koymaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya, katılımcı merkezlerde laparoskopik kolesistektomi sonrası gelişen iyatrojenik safra yolu yaralanması nedeniyle ERCP uygulanan hastalar dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, safra yolu yaralanmasının sınıflandırması, endoskopik tedavinin etkinliği, hasta yönetimi, ERCP başarısı ile ilişkili faktörler, hastanede yatış süresi ve mortalite retrospektif olarak değerlendirildi. BULGULAR: Ocak 2021-Aralık 2025 tarihleri arasında çalışmaya katılan 10 genel cerrahi kliniğinde toplam 26.798 kolesistektomi gerçekleştirildi ve 139 hastada (%0.51) iyatrojenik safra yolu yaralanması gelişti. On sekiz hastaya intraoperatif veya erken postoperatif dönemde cerrahi tedavi uygulandı. Safra yolu yaralanması bulunan dokuz hasta destek tedavisi ile spontan olarak iyileşti. Geriye kalan 112 hastaya ERCP uygulandı ve bunların 108'i ERCP ile başarılı şekilde tedavi edildi. Endoskopik tedavi başarı oranı %96,4 olarak bulundu. ERCP'nin başarısız olduğu dört hasta cerrahi tedaviye yönlendirildi. Safra yolu yaralanması olan hastaların klinik başvuru bulguları; abdominal drenden safra drenajı (%87,5), obstrüktif sarılık (%1.8), kombine klinik tablo (%10.7) ve karın ağrısı (%44.6) idi. Çalışma sonuçları, safra yolu yaralanmasının tanısında radyolojik ve endoskopik yöntemlerin genellikle birlikte kullanıldığını gösterdi. Minör yaralanmalar (Strasberg A ve D), hastalarda en sık gözlenen safra yolu yaralanmalarıydı. Sepsis varlığı, daha uzun hastanede yatış süresi ve artmış mortalite ile ilişkiliydi. Karın ağrısı ve biloma varlığı da daha uzun hastanede yatış süresi ile ilişkili bulundu. Abdominal drenden safra drenajının bulunması, endoskopik işlem başarısının artmasıyla ilişkiliydi. Stent yerleştirilmeden yalnızca endoskopik sfinkterotomi uygulanmasının ise endoskopik tedavi başarısını azalttığı görüldü. SONUÇ: Seçilmiş minör kolesistektomi sonrası safra yolu yaralanması olan hastalarda, özellikle sistik kanal güdük kaçakları ve lateral safra yolu yaralanmalarında, ERCP temelli tedavi bu çok merkezli retrospektif kohortta yüksek kısa dönem klinik başarı oranı ile ilişkili bulunmuştur.