Hamit Zafer AKSOY, Firdevs AKSOY, Ayten LIVAOĞLU, Ahmet MENTEŞE, Mehmet ERDEM, Süleyman TÜREDI, Serhat ATALAR, Hasan Rıza AYDIN
Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;40(2):124-131
Amaç: Kolistin kullanımının böbrek ve testislerde oluşturduğu etkileri tespit etmek ve bu etkileri önlemede pentoksifilin kullanımının yaratacağı etkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Yirmi bir adet rat 3 gruba ayrılarak 7 gün boyunca intraperitonial olarak 1. gruba serum fizyolojik, 2. gruba 300.000 IÜ/kg kolistin, 3. gruba 50 mg/kg pentoksifilin+300.000 IÜ/kg kolistin uygulandı. 1., 4., 7. günlerde metabolik kafeste ratların idrarları toplanarak N-asetil-beta-D-glukozaminidaz (NAG) ve kreatinin düzeyleri araştırıldı. Çalışmanın başlangıcında ve sonunda kan üre azotu ve kreatinin düzeylerine bakıldı. Çalışma sonunda her iki testis ve böbrek dokusu ve serum örneklerinde malondialdehit (MDA), total oksidatif status (TOS), total antioksidatif status (TAS), oksidatif stress index (OSI) düzeyleri bakıldı. Her iki böbrek ve testisten elde edilen dokular histopatolojik olarak incelendi. Bulgular: Histopatolojik incelemede testislerde fark tespit edilmez iken, böbreklerde kolistin grubunda hasar oluştuğu, kolistin+pentoksifilin grubunda pentoksifilin kullanımının bu hasarın önlendiği (p<0.05) tespit edildi. Serum TAS, serum OSI, sağ böbrek TOS, sağ böbrek OSI, sol böbrek MDA düzeylerine bakıldığında kolistin grubunda oksidatif hasar geliştiği ve kolistin+pentoksifilin grubunda bu hasarın önlendiği (p<0.05) tespit edildi. Sonuç: Çalışmamızda pentoksifilin kullanımının kolistin ilişkili nefrotoksisiteyi önlediği histopatolojik ve biyokimyasal bulgularla desteklenmektedir. Gelecekte pentoksifilin kolistinle birlikte uygulandığında, kolistin ilişkili nefrotoksisitenin önleneceği ve renal fonksiyonların korunmasında destekleyici bir tedavi seçeneği olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
