YILMAZ AYTAN, FERİDUN KOŞAR
MN Kardiyoloji Dergisi - 2000;7(1):64-70
Kollateral damarların normal kalplerde gerçek ve potansiyel kanallar olduğu genel olarak kabul edilir. Yaşam esnasında ve öldükten sonraki dönemde hastalarda yapılan yoğun araştırmalara rağmen koroner arter hastalığı olan hastaların miyokardındaki kollateral dolaşımın esas önemi ortaya konamamıştır. Kollateral damarlar darlığın neden olduğu koroner arter segmentlerindeki basınç farklılığının sonucu olarak gelişen ve büyüyen alternatif akım yolları sunar. Kollateral damarların bulunması özel bir koruyucu etki göstermesine ve deneysel hayvan ve intraoperatif klinik çalışmalar kollateral damarların temel kan akımını taşıdığını göstermiş olmalarına rağmen koroner arter hastalığında onların kesin önemi henüz belirlenememiştir. Fakat koroner arter hastalığı olan hastalarda anjiyografik çalışmalar kollateral damarların bulunmasının hastalığın yaygınlığı ve şiddeti ile direkt ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu derlemenin amacı kollateral dalaşımın temel mekanizmalarını ve önemini literatür bilgileri ışığında gözden geçirmektir.
