Yasir Musa KESGIN, Turgut DÖNMEZ, Ahmet SÜREK, Özden CANÖZ, Alpen Yahya GÜMÜŞOĞLU, Deniz GÜZEY, Mehmet KARABULUT
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(4):428-436
AMAÇ: Erken tanı için gösterilen tüm çabalara rağmen kolorektal kanser hastalarının dörtte biri hala acil şartlarda ameliyat edilmektedir. Çalışmamızın amacı acil kolorektal kanser rezeksiyonlarında morbidite ve mortalite ile ilişkili risk faktörlerini araştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Tek bir referans merkezde acil şartlarda yapılan kolorektal kanser rezeksiyonlarının retrospektif değerlendirmesi ile yapılan bu çalışmada, hastalara ait demografik veriler, perioperatif özellikler ve detayların yanı sıra tömür karakteristikleri incelendi. Çalışmamızda morbidite varlığı Clavien-Dindo >=3 komplikasyon olarak tanımlandı. Hem morbidite hem de mortalite açısından önce tek değişkenli analizler ve ardından çok değişkenli lojistik regresyon testleri ile risk faktörleri araştırıldı. BULGULAR: Çalışmamız %63'ü (119 hasta) erkek olmak üzere toplam 188 hasta ile gerçekleştirildi. Çok değişkenli analizlerde morbidite riski ile ilişkili faktörler yaş (OR=3.02, p=0.009), ASA skoru (OR=1.01, p=0.049), ameliyat süresi (OR=1.01, p=0.001) ve perforasyon varlığıydı (OR, 3.24, p=0.004). Mortalite için yapılan çok değişkenli analizde yaşın (OR, 3.23, p=0.017), ASA'nın (OR, 5.92, p=0.009), ameliyat süresinin (OR, 1.01, p=0.007) ve perforasyon varlığının (OR, 3.01, p=0.013) mortalite gelişimi ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu tespit edildi. SONUÇ: Bu çalışma, acil kolorektal kanser rezeksiyonları geçiren hastalarda morbidite ve mortaliteye katkıda bulunan birkaç önemli risk faktörünü vurgulamaktadır. Yaşın yetmiş üzerinde olması, üç ve üzerinde ASA skoru, ameliyat süresinin uzun olması ve perforasyon varlığı hem morbidite hem de mortalite sonuçlarını kötü etkileyen temel faktörler olarak belirlenmiştir. Bu risk faktörlerinin erken tanımlanması, daha yüksek risk altındaki hastaların belirlenmesi ve bu sayede hasta yönetiminin geliştirilmesine imkan tanıyacaktır. Yüksek morbidite ve mortalite oranları göz önüne alındığında, kolorektal acillerde özellikle yaşlı, daha yüksek ASA skorlarına sahip, ameliyatın uzadığı ve perforasyon tespit edilmiş hastaların yakından izlem gerektirdiği ve bu özelliklere sahip hastalarda daha dikkatli bir perioperatif bakımın faydalı olabileceği akılda tutulmalıdır.
