Betül CAN, Fatih KAR, Ezgi KAR, Mete ÖZKOÇ, Hakan ŞENTÜRK, Dilek Burukoğlu DÖNMEZ, Güngör KANBAK, Ibrahim Özkan ALATAŞ
Osmangazi Tıp Dergisi - 2026;48(4):590-607
Akut böbrek hasarının (ABH) başlıca nedenlerinden biri olan iskemi -reperfüzyon (İ/R) hasarı, oksidatif ve inflamatuar mekanizmaların tetiklendiği kompleks patofizyolojik süreçleri içermektedir. Bu süreçler, böbrek ve uzak organ/sistemleri olumsuz etkileyerek çoklu organ yetmezliğine yol açabilmektedir. Bu nedenle, lokal ve uzak organ hasarını azaltmaya yönelik, böbrek İ/R hasarı mekanizmalarını hedef alan deneysel çalışmaların planlanması önemli bir ihtiyaçtır. Bu çalışmada, ABH kliniğini yansıtmak için deneysel bir böbrek İ/R sıçan modeli oluşturulmuştur; konivaptan (CON) ve borik asidin (BA) böbrekler ve uzak dokular (karaciğer, beyin, kalp, pankreas, testis, dalak) üzerindeki potansiyel hasar önleyici etkileri araştırılmıştır. Buna göre, sıçanlar Kontrol (sham -opere), İskemi -reperfüzyon (I/R), I/R + Dimetilsülfoksit (I/R + DMSO), I/R + Konivaptan (I/R + CON) ve I/R + Konivaptan + Borik asit (I/R + CON + BA) olmak üzere gruplara ayrılmıştır. Oksidan ve antioksidan redoks durumunu gösteren TAS, TOS ve total tiyol düzeyleri kan örneklerinde ölçülmüştür ve oksidatif stres indeksi hesaplanmıştır. İnflamasyonla ilişkili sitokinler (TNF -alpha, interlökin (IL) -6, IL -10, IL -35 ve kemerin) ELISA ve/veya RT -PCR ile analiz edilmiştir. Ayrıca, serum enzim aktiviteleri, lipit profili ve albümin düzeyleri belirlenmiştir. Doku örnekleri Hematoksilen -Eozin boyama kullanılarak histolojik olarak incelenmiştir. Çalışmamızda böbrek I/R hasarının sistemik oksidatif stresi önemli ölçüde artırdığı, böbrek inflamasyonunu şiddetlendirdiği ve uzak organ hasarını indüklediği gözlenmiştir. CON ve BA tedavisi, iskemi sonrası dönemde toksisiteye neden olmadan oksidatif stresi azaltarak ve inflamasyon yanıtlarını düzenleyerek koruyucu etki göstermiştir. Bulgularımız, CON ve BA'nın iskemi sonrası hasar sürecinin erken evresinde anti -inflamatuar ve antioksidan özellikler gösterdiğini ve böbrek I/R hasarını takiben uzak organ hasarını hafifletmede etkili olabileceğini destekler niteliktedir.
