Ahmet DEPRELİ, Mehmet ALTINOK, Tuğçe YÜCE BOYRAZ, Salih SARI, Önder AYDEMİR, Kamil Hakan DOĞAN
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-6
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Konya ilindeki bir atık su arıtma tesisine ulaşan atık sularda uyuşturucu ve yeni psikoaktif maddelerin varlığını belirlemek, bu maddelerin düzeylerini yüksek duyarlılıklı analitik yöntemlerle saptamak ve elde edilen bulgular doğrultusunda bu bileşiklerin varlığı, saptanma sıklığı ve ölçülen konsantrasyonlarına ilişkin ön veriler elde etmektir. Gereç ve Yöntemler: Ağustos 2025 boyunca, Konya ilindeki bir atık su arıtma tesisinden belirlenen rutin örnekleme günlerinde 24 saatlik kompozit atık su numuneleri (n=12) toplanmıştır. Numuneler katı faz ekstraksiyonu ile ön zenginleştirilmiş, hedef analitlerin kantitatif analizleri LC-MS/MS ile gerçekleştirilmiş ve pozitif bulgular yüksek çözünürlüklü Orbitrap LC-MS ile doğrulanmıştır. Analizler, iç standart düzeltmesi uygulanarak validasyonu yapılmış kurumsal metodolojiler doğrultusunda yürütülmüştür. Bulgular: İncelenen bileşikler arasından atık suda saptanabilen toplam 10 analit için güvenilir nicel sonuç elde edilmiştir. Numune başına saptanan analit sayısı 1 ile 9 arasında değişmiştir. Farmasötik bileşikler örneklerin tamamında veya büyük çoğunluğunda saptanırken, uyuşturucu ve psikoaktif madde göstergeleri sınırlı sayıda örnekleme gününde pozitif bulunmuştur. Isı haritası analizi, metamfetamin, MDMB-BUTINACA ve benzoilekgoninin zamansal olarak süreklilik göstermeyen ve belirli günlerle sınırlı bir dağılım sergilediğini ortaya koymuştur. Sonuçlar: Bu prospektif pilot çalışma, atık su temelli epidemiyolojinin kentsel atık sularda uyuşturucu ve yeni psikoaktif maddelerin varlığının ve zamansal dağılımının izlenmesinde uygulanabilirliğine ilişkin ön bulgular sunmaktadır. Bulgular, örnekleme sıklığının artırıldığı ve debi ile nüfus normalizasyonunun uygulandığı izlem tasarımlarının zamansal değişkenliğin daha güvenilir biçimde değerlendirilmesine katkı sağlayacağını düşündürmektedir.
