Melih KARTAL, Canan AKKUS, Cevdet DURAN
Turkish Journal of Clinics and Laboratory - 2026;2026(1):1849460-1849460
Amaç: Akut Solunum Yolu Sendromu Koronavirüsü 2 (SARS-CoV-2) tarafından oluşturulan Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) esas olarak solunum sistemini etkilemekle birlikte, hepatik disfonksiyonla da seyredebilir. Bu çalışmada, hastanede yatan COVID-19 hastalarında karaciğer enzim anormalliklerinin değerlendirilmesi ve bunların mortalite ile ilişkisi araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya COVID-19 tanısıyla hastanede yatan 1455 erişkin hasta dahil edilmiştir. Başvuru anındaki periferik oksijen satürasyonu (SpO%), yoğun bakım ünitesi (YBÜ) ve non-invaziv mekanik ventilasyon (NIMV) gereksinimi ile laboratuvar parametreleri kaydedilmiştir. Başvuruda aspartat aminotransferaz (AST) ve/veya alanin aminotransferaz (ALT) düzeyleri normal üst sınırın >= 2 katı olan hastalar hasta grubunu, < 2 katı olanlar ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Mortalitenin belirleyicileri lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiş; yaş, C-reaktif protein (CRP) ve SpO% için en uygun eşik değerler ROC analizi ile belirlenmiştir. Sağkalım Kaplan-Meier yöntemi ile analiz edilmiş ve gruplar arası karşılaştırmalar log-rank testi ile yapılmıştır. Bulgular: Hasta grubunda laktat dehidrogenaz, total bilirubin, hemoglobin ve CRP düzeyleri daha yüksek, lenfosit sayıları ise daha düşük bulunmuştur; ancak mortalite, YBÜ yatışı ve NIMV gereksinimi açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Çok değişkenli analizde ileri yaş, semptom durumu, başvuruda daha düşük SpO% ve yüksek CRP düzeyleri mortalitenin bağımsız belirleyicileri olarak tanımlanmıştır. ROC analizinde yaş için 59,5 yıl, CRP için 122,5 mg/L ve SpO% için %90,5 eşik değerleri belirlenmiş olup, bu sınırların ötesinde sağkalımın daha kısa olduğu gösterilmiştir (AUC: 0,771; p < 0,001). Sonuç: Hastanede yatan ağır COVID-19 hastalarında, başvuru anındaki AST ve/veya ALT yüksekliği mortalite veya solunum desteği gereksinimi ile ilişkili bulunmamıştır. Buna karşılık mortalite; ileri yaş, semptom durumu, başvuruda düşük SpO% ve yüksek CRP düzeyleri ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuş olup, bu bulgular COVID-19 prognozunda izole transaminaz yüksekliğinden ziyade hipoksi ve sistemik inflamasyonun belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır.
