İlker GÜNEYSU, Yücel KANAL
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2026;15(2):65-74
Üstbilişsel inançlar, duygusal sıkıntı ile ilişkili transdiyagnostik süreçler olarak giderek daha fazla önem kazanmakla birlikte, bu bilişsel süreçlerin nesnel kardiyovasküler göstergelerle ilişkisi sınırlı düzeyde incelendi. Bu çalışmada, biyopsikososyal bir çerçeve içerisinde üstbilişsel işlevsiz inançlar, duygusal sıkıntı ve koroner arter darlığı arasındaki ilişkiler değerlendirildi. Elektif koroner anjiyografi planlanan toplam 159 hasta, işlem öncesinde anksiyete, depresyon ve üstbilişsel inançları değerlendiren öz bildirim ölçeklerini doldurdu. Koroner arter darlığı, klinik anjiyografik değerlendirmeye dayalı olarak herhangi bir majör koroner damarda %50 ve üzeri lümen daralması varlığı şeklinde tanımlandı. Yapısal eşitlik modellemesi analizlerinde, özellikle endişeye ilişkin olumsuz üstbilişsel inançlar ve uyumsuz düşünce kontrol stratejileri olmak üzere üstbilişsel işlevsiz inançların, duygusal sıkıntı ile güçlü biçimde ilişkili olduğu ve aynı zamanda koroner arter darlığı varlığıyla doğrudan ilişkili olduğu görüldü. Buna karşılık, duygusal sıkıntının bu ilişkiyi istatistiksel olarak aracılık yoluyla açıklamadığı saptandı. Bu bulgular, tehdit odaklı üstbilişsel işlevsiz inançların, eş zamanlı duygusal belirti düzeylerinden bağımsız olarak koroner arter darlığı ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir; ancak çalışmanın kesitsel tasarımı nedeniyle nedensel çıkarımlar yapılamaz. Kardiyovasküler risk değerlendirmelerinde üstbilişsel süreçlerin dikkate alınması, koroner arter hastalığında bilişsel kırılganlığın daha bütüncül biçimde anlaşılmasına katkı sağlayabilir.
