Ahmet Ferhat KAYA, Kübra KORKMAZ, Mehmet ÖZBEK
Dicle Tıp Dergisi - 2026;53(2):305-311
Amaç: Kardiyovasküler hastalıkların (KVH) geleneksel risk faktörleriyle yakından ilişkili olduğu bilinmektedir; ancak sağlıkta sosyal belirleyicilerden biri olan sosyoekonomik statünün (SES) bu risk üzerindeki katkısı tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. SES'in kardiyovasküler risk üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılması, sağlık eşitsizliklerinin belirlenmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada, geleneksel risk faktörlerine ek olarak sosyoekonomik statü de dikkate alınarak, hedef düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) düzeylerine ulaşılamaması ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntemler: Akut koroner sendrom (AKS) nedeniyle polikliniğe başvuran hastalar prospektif olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, yapılandırılmış anket formları kullanılarak yüz yüze görüşmelerle toplanmıştır. LDL hedeflerine ulaşma durumu ile beden kitle indeksi (BKİ), yaş, cinsiyet, diyabetes mellitus (DM), hipertansiyon (HT), sigara kullanımı, aile öyküsü, kronik böbrek hastalığı (KBH), kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), sosyoekonomik statü ve yaşanılan yer arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Bulgular: Hedef LDL düzeylerine ulaşılamaması ile ilişkili faktörler değerlendirildiğinde, kronik böbrek hastalığı (p<0,001), aile öyküsü (p=0,005) ve sosyoekonomik statü (p=0,012) ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. İncelenen diğer değişkenler ile anlamlı ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Geleneksel klinik risk faktörlerine ek olarak, sosyoekonomik statü hedef LDL düzeylerine ulaşılamaması ile ilişkili olabilir ve bu durum sağlık hizmetlerine erişim, tedaviye uyum ve sağlık okuryazarlığı gibi faktörleri yansıtabilir. Ancak çok değişkenli analizde anlamlılık göstermemesi nedeniyle bu ilişkinin dikkatli yorumlanması gerekmektedir. Bulgular, kardiyovasküler riskin azaltılmasında klinik faktörlerin yanı sıra sosyal belirleyicilerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini düşündürmektedir.
