Yonca ERMAN AYDIN, Figen ÇAVUŞOĞLU
Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;4(4):309-323
Özet Amaç: Bu çalışma, birinci basamak ve tedavi edici sağlık hizmetlerinde çalışan ebeler ve hemşirelerin madde bağımlılığı farkındalık ve öz yeterlilik düzeylerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu karşılaştırmalı kesitsel çalışmanın örneklemi toplam 362 ebe ve hemşireden oluşmuştur. Katılımcıların 133'ü birinci basamak sağlık hizmetlerinde, 229'u ise tedavi edici sağlık hizmetlerinde çalışmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği ve Madde Bağımlılığından Korunma Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey HSD, Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular: Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği'nde tedavi edici sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (110,791+/-3,03) ve birinci basamak sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (109,95+/-10,95) ortalama puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Birinci basamak sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların Madde Bağımlılığını Önleme Öz Yeterlilik Ölçeği'ndeki ortalama puanı (76,24+/-10,07) diğer gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti. Her iki grupta da sigara içmemek ve bağımlılığı önleme eğitimi almış olmak, daha fazla farkındalık ve öz yeterlilik ile bağlantılıydı. Sonuç: Farkındalık düzeyleri benzer olsa da, birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan ebeler ve hemşireler madde bağımlılığıyla mücadele konusunda kendilerini daha yetkin hissetmektedir. Tedavi birimleri için özel olarak tasarlanmış hizmet içi programlar ve sigara içilmeyen işyeri politikaları, bu öz yeterlilik farkını kapatabilir ve sağlık sisteminin bağımlılıkla mücadele kapasitesini güçlendirebilir.
