DELİL ADEM ÇİFTÇİ, BANUÇİCEK YÜCESAN
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2025;82(1):131-138
GİRİŞ ve AMAÇ: Taenia multiceps, köpek, tilki ve çakal gibi evcil ve vahşi etoburların ince bağırsaklarında yaşayan bir sestoddur. T. multiceps’in larva evresi olan Coenurus cerebralis, merkezi sinir sisteminde gelişir. Parazit genellikle kırsal alanlarda görülmekte; tilki ve yabani geviş getiren hayvanlar da dahil olmak üzere köpek-koyun temasında en bulaşıcı etkendir. Çiftçiler hasta hayvanların kafataslarını açıp kistli dokuları köpeklere yedirdiğinde bulaşabilir. Kistin varlığı tipik nörolojik semptomlara neden olur ve çoğu durumda hayvanın ölümüne yol açar. C. cerebralis’in neden olduğu coenurosis, küçük ruminantlarda yüksek ekonomik kayıplara neden olan paraziter bir hastalıktır. Bu çalışmada; coenurosis olduğu tespit edilen örneklerin dokuzunda moleküler yöntemlerle C. cerebralis tespiti amaçlanmıştır. YÖNTEM ve GEREÇLER: Bu çalışma, Eylül 2022 ile Nisan 2023 arasında Diyarbakır ilinde kesilen 1200 koyun üzerinde yürütülmüştür. Filogenetik çalışmalar, pozitif kabul edilen 122 koyundan dokuzu ile yapılmıştır. BULGULAR: 122 hayvandan 12 (%9,8)’sinde coenurus kisti gözlenmiştir. 12 koyundan dokuzunun kistleri genetik olarak analiz edilmiş ve COX1 (sitokrom c oksidazı alt ünitesi 1 gen dizisi analizi ile T. multiceps metacestodes olduğu doğrulanmıştır. Erişim numaraları; OR239756, OR239757, OR239758, OR239759, OR239760, OR239761, OR239762, OR239763, OR239764 olarak kaydedilmiştir. Bu verilerin NCBI’daki diğer suşlarla benzerlikleri karşılaştırılmıştır. TARTIŞMA ve SONUÇ: Türkiye-Diyarbakır ilindeki bazı koyunlarda coenurus kisti belirlenmiştir. T. multiceps’in doğru tanımlanması için, Türkiye’deki epidemiyolojik dağılıma göre biyolojik özellikler, mitokondriyal ve nükleer genomdaki uzun dizili genler, diğer konaklar ve farklı coğrafi bölgelerden alınan örnekler üzerinde moleküler protokoller kullanılarak daha fazla çalışma yapılması gerekebilir. Türkiye-Diyarbakır ilindeki bazı koyunlarda coenurus kisti belirlenmiştir. T. multiceps’in doğru tanımlanması için, Türkiye’deki epidemiyolojik dağılıma göre biyolojik özellikler, mitokondriyal ve nükleer genomdaki uzun dizili genler, diğer konaklar ve farklı coğrafi bölgelerden alınan örnekler üzerinde moleküler protokoller kullanılarak daha fazla çalışma yapılması gerekebilir.
