Mehmet CANLI, Raziye ÇELİK, Sıla ÇALIŞKAN, Tuğbanur HASBOLAT, İrem CANLI, Hikmet KOCAMAN, Hasan YILDIRIM
Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;11(3):311-319
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kronik bel ağrılı (KBA) bireylerde sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin fiziksel ve mental bileşenleriyle ilişkili biyopsikososyal ve fonksiyonel faktörleri belirlemekti. Materyal ve Metot: Bu kesitsel çalışmaya KBA'lı 120 yetişkin dahil edildi. SİYK, 12 maddelik kısa form sağlık anketi ile değerlendirildi. Ağrı şiddeti, özürlülük, kinezyofobi, korku-kaçınma inanışları, anksiyete, depresif belirtiler, fiziksel aktivite, denge ve fonksiyonel mobilite standart ölçekler ve klinik testler kullanılarak değerlendirildi. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi ile incelendi. Bulgular: Fiziksel Bileşen Özeti puanı; kinezyofobi, anksiyete ve fiziksel aktiviteye yönelik korku-kaçınma inanışlarıyla orta düzeyde negatif ilişkiliydi (p<0,05). Mental Bileşen Özeti puanı; ağrı, özürlülük, psikolojik belirtiler, korku-kaçınma inanışları ve fonksiyonel mobiliteyle zayıf düzeyde negatif, fiziksel aktivite ve dengeyle ise zayıf düzeyde pozitif ilişkiliydi (p<0,05). Demografik değişkenler kontrol edildikten sonra klinik değişkenler, fiziksel SİYK varyansının ek %36,1'ini (DeltaR²=0,361) ve mental SİYK varyansının ek %19,4'ünü (DeltaR²=0,194) açıkladı. Anksiyete, daha düşük fiziksel SİYK'nin (beta=-0,25; p=0,010) ve mental SİYK'nin (beta=-0,27; p=0,017) bağımsız prediktörü iken yaş, daha yüksek mental SİYK'nin zayıf bir prediktörüydü (beta=0,19; p=0,045). Sonuç: Anksiyete, KBA'lı bireylerde fiziksel ve mental SİYK'nin en tutarlı bağımsız prediktörüydü. Bu bulgu, KBA değerlendirmesinde ağrı ve özürlülüğün yanı sıra psikolojik durumun da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
