Samed GÜLYILMAZ, Ayşenur TUNCER
Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation - 2026;13(1):11-24
Amaç: Kronik bel ağrısı (KBA) olan hastalarda kor stabilizasyon egzersizlerine eklenen uyku hijyeni eğitimi ve solunum egzersizlerinin ağrı, özürlülük, uyku parametreleri üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntem: KBA tanısı konan bireyler, randomize olarak üç gruba ayrıldı. Birinci grup yalnızca TENS ve yüzeyel ısı uygulanan klasik fizyoterapi grubu (KFT), ikinci grup TENS, yüzeyel ısı ve kor stabilizasyon egzersizlerini içeren lumbar stabilizasyon egzersizi grubu (LSE) ve üçüncü grup TENS, yüzeyel ısı, kor lumbar stabilizasyon egzersizleri, solunum egzersizleri ve uyku hijyeni eğitimi uygulanan uyku hijyeni ve solunum egzersizleri grubudur (UHSE). Tüm gruplar, ilk aşamada 3 haftalık yüzyüze tedavi aldı. Daha sonra LSE ve UHSE grupları ilave olarak 5 hafta boyunca ev programlarına devam ettiler. Ağrı şiddeti Vizüel Ağrı Skalası ve McGill Ağrı Kısa Formu, özürlülük Oswestry Özürlülük İndeksi, uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi ve gündüz uykululuğu Epworth Uykululuk Ölçeği ile değerlendirildi. Değerlendirmeler tedavi başlangıcında, 3. haftada (tedavi sonrası) ve 8. haftada (takip dönemi) yapıldı. Bulgular: Başlangıç değerlerine kıyasla, tedavi sonrası ve takip döneminde gruplar arasında anlamlı farklar saptandı. LSE ve UHSE grupları, KFT grubuna göre ağrı şiddetini azaltma, özürlülük düzeyini düşürme, uyku kalitesini artırma ve gündüz uykululuğunu azaltmada daha etkili bulundu (p<0.05). Ancak, LSE ve UHSE grupları arasında bu parametrelerde anlamlı bir fark tespit edilmedi (p>0.05). Sonuç: Bu çalışma, LSE ve UHSE gruplarının, KFT grubuna kıyasla ağrı, özürlülük ve uyku parametrelerini iyileştirmede daha etkili olduğunu gösterdi. Uyku hijyeni eğitimi ve solunum egzersizlerinin eklenmesi, yalnızca kor stabilizasyon egzersizlerine kıyasla KBA hastalarında ek bir fayda sağlamadı. Uzun vadeli etkileri değerlendirmek için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
