Emine Kaplan SERİN, Derya TÜLÜCE
Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;19(2):255-266
Amaç: Kronik hastalığ ı olan bireyler sağ lık hizmetlerinden su rekli olarak daha sık yararlanmakta ve yeterli hizmet alamadıklarından dolayı daha ko tu sağ lık sonuçlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum hastaların hem psikolojik hem de sosyal yaşamlarını olumsuz etkilemektedir . Bu araştırma, Covid-19 tu kenmişliğ ini ve kronik hastalığ ı olan bireyler u zerindeki sosyal etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yu ru tu lmu ştu r. Yöntem: Çalışma Ocak -Mart 2022 tarihleri arasında 278 hasta ile ğerçekleştirilmiştir. Veriler kişisel bilği formu, Covid -19 tu kenmişlik o lçeğ i ve Covid-19 pandemisinin sosyal etkilerine ilişkin bir anket kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların toplu taşımayı tercih etme isteğ i, yiyecek ve temizlik malzemelerini depolama, ellerini sık sık yıkam a, dışarı çıkarken maske ve eldiven kullanma, sağ lıkla ilğili kayğıları , hastalık belirtileri hakkında şu phe duyma, sağ lıklı beslenme eğ ilimi, haberleri takip etme isteğ i, uyku ğu çlu ğ u durumları, ğelecek endişeleri, yaşamın anlamını sorğulama, hedeflerine odaklanma ve modern tıbbın etkisine inanma ile Covid-19 tu kenmişlik o lçeğ i toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Semptomlar hakkında şu phe duyma, uyku ğu çlu ğ u , sağ lıkla ilğili kayğıları , sağ lıklı beslenme çaba ları, ğelecek endişeleri, hedeflere odaklanma, yiyecek ve temizlik malzemelerini depolama yordayıcılarının Covid -19 tu kenmişliğ ini %42,6 oranında etkilediğ i bulunmuştur. Covid-19 tu kenmişliğ inin ilk belirleyicisinin yiyecek ve temizlik malzemesi depolama d urumları olduğ u belirlenmiştir. Sonuç: Bu sonuçlar doğ rultusunda; Covid -19 tu kenmişliğ i ile ilişkili olarak uykusuzluk, hekim kontrolu nde aksama vb. sorunlar ortaya çık maktadır . Sorunları ço zmek için tele -tıp olanaklarını kullanarak hastalarla du zenli aral ıklarla iletişime ğeçilmesi ve tu kenmişlik nedeniyle ğelişebilecek psikolojik komplikasyonları o nlemek için yu ksek Covid -19 tu kenmişlik du zeyine sahip hastaların psikoloğ ve/veya psikiyatristlere yo nlendirilmesi o nerilmektedir.
