Nimet KARATAŞ, Meltem GÜRCAN, Ayşegül İŞLER, Sevcan ATAY TURAN
Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;19(1):168-179
Amaç: Kronik hastalığı olan ergenler için tedaviye uyum, sağlıklarını korumak ve komplikasyonları önlemek açısından önemlidir. Tedaviye uyumu etkileyen faktörlerin anlaşılması, onları destekleyecek etkili stratejilerin geliştirilmesine yardımcı olabilir. Bu çalışma, 12-17 yaş aralığında kronik hastalığa sahip ergenlerin tedaviye uyum deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışmada kronik hastalığa sahip ergenlerin tedaviye uyumunun önemini tanımlamak, açıklamak ve vurgulamak için betimleyici nitel bir yaklaşım kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme ile belirlenen en az bir çeşitli kronik hastalığa sahip 12-17 yaş arası 11 ergen çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler, Bilgi Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak, Şubat 2022-Ağustos 2024 tarihleri arasında elde edilmiştir. Yüz yüze görüşmeler klinikte hasta odasında gerçekleştirilmiş, veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma 6'sı kadın, 5'i erkek olmak üzere 11 katılımcı ile tamamlanmış, yaş ortalaması 13.8'dir. Görüşme süresi ortalaması 32.2 dakikadır. Analiz sonucu üç ana tema, sekiz alt tema belirlenmiştir. Ana temalar; (1) tedaviye uyumu zorlaştıran faktörler, (2) tedaviye uyumu teşvik eden faktörler, (3) tedaviye uyum için ergenlerin gereksinimleridir. Alt temalar ise akranları tarafından dışlanma korkusu, ilaç kullanımına ilişkin engeller, ilaç ve hastalık bilgisinin yetersiz olması, tedavi sorumluluğunu almak, sağlık durumunun kötüye gitmesinden korkmak, ilaçlar ile iyileşme umudu taşımak, sosyal destek, sağlık profesyoneline güvenmektir. Sonuç: Bulgular, ergenlerin tedaviye uyumunda bireysel ve sosyal etkenlerin belirleyici olduğunu göstermektedir. Dışlanma korkusu, bilgi eksikliği ve ilaç kullanımına ilişkin zorluklar uyumu olumsuz etkilerken; hastalığı kabullenme, sağlık durumunun kötüleşeceği endişesi, iyileşme umudu, sosyal destek ve sağlık profesyonellerine duyulan güven süreci olumlu etkilemektedir. Bu durum, tedavi sürecinde ergenlerin psikososyal ihtiyaçlarının dikkate alınmasının gerekliliğini vurgulamaktadır.
