Esra ÇAVUŞOĞLU
Lokman Hekim Dergisi - 2026;16(3):859-869
Amaç: Bu çalışmada kronik hastalığı olan bireylerde psikolojik gıda bağlılığı, öz etkililik ve kronik hastalıklara uyum arasındaki ilişkinin hemşirelik perspektifinden incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırmaya bir üniversite hastanesinde yatarak tedavi gören kronik hastalığı olan 212 birey dahil edilmiştir. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Gıda Bağlılığı Ölçeği, Kronik Hastalık Yönetimi İçin 6 Maddelik Öz-Etkililik Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri, t testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Kadın, bekar, yalnız yaşayan, sigara-alkol kullanan katılımcıların psikolojik gıda bağlılığı düzeyi yüksek, öz etkililik ve kronik hastalığa uyumu düşük bulunmuştur. Buna karşılık düzenli sağlık kontrolü, ilaç tedavisi -diyete uyum gösteren ve egzersiz yapan katılımcıların ise psikolojik gıda bağlılığı düzeyi düşük, öz etkililik ve kronik hastalığa uyumu ise yüksek olarak belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma, kronik hastalık yönetiminde psikolojik faktörlerin kritik rolünü ortaya koymaktadır. Yüksek psikolojik gıda bağlılığı daha düşük kronik hastalığa uyum düzeyleriyle ilişkiliyken, yüksek öz etkililik daha yüksek uyum düzeyleriyle ilişkilidir. Hemşirelik açısından bakıldığında, duygusal düzenlemeyi destekleyen, sağlığı destekleyici davranışları teşvik eden ve psikososyal destek sağlayan bireyselleştirilmiş bakım stratejileri, kronik hastalıkları olan hastalarda öz etkililiği artırmak ve uyumu iyileştirmek için gereklidir.
