Julide Gülizar YILDIRIM, Feyza DERELİ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2026;11(1):185-192
Amaç: Araştırmanın amacı kronik hastalıkların öz -yönetiminde hastaların e lektronik sağlık (e-sağlık) okuryazarlığı ve sağlık çalışanları ile işbirliğini değerlendirmektir. Gereç -Yöntem: Kesitsel tipte tasarlanan araştırma , İzmir 'de bir Aile Sağlığı Merkezinde tedavi gören ve kronik hastalığı (diyabet, romatoid artrit, hipertansiyon, astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı) bulunan 288 bireyle gerçekleştirildi. Veriler sosyodemografik sorular, Kronik Hastalıkların Öz-Yönetiminde Sağlıkta İşbirliği Ölçeği, Kronik Hastalıkların Öz-yönetiminde E-sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile toplandı. Verilerin analizi SPSS istatistik programında (27.0) sayı ve yüzde dağılımları, normallik analizi, regresyon analizi, t testleri, varyans analizi , ki kare, kruskal wallis ve korelasyon analizleri yle yapıldı. Bulgular: Katılımcıların Kronik Hastalıkların Öz-yönetiminde e -sağlık Okuryazarlığı ölçeği toplam puan ortalaması 21,67+/-6,07 ( min: 14-maks: 36, puan), Kronik hastalıkların öz -yönetiminde sağlıkta işbirliği toplam puanı 73,92+/-15,36 ( min: 20-maks: 167, puan) olarak saptandı. Hastaların sağlıkta işbirliği ölçeği ile e -sağlık okuryazarlığı ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlıa düzeyde zayıf bir ilişki belirlendi (r= 0,401 p< 0,001). Sağlıkta işbirliği ölçeği ile sağlık bilgisi arama arasında orta düzeyde (r= 0,521 p< 0,001), e -Sağlık Okur Yazarlığı, Teknoloji/Medya boyutu ile zayıf ilişki (r= 0,256 p< 0,001) tespit edildi. E -sağlık okuryazarlığı ölçeği ile baş etme boyutu (r= 0,475 p< 0,001) arasında zayıf bir ilişki vardı. Bireylerin öz -yönetiminde e -sağlık okuryazarlığını etkileyen değişkenler baş etme boyutu, bireyin yaşı, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, kronik hastalık hakkında eğitim alma durumu, sosyal desteği ve genel sağlık algısı (p< 0,05) olarak saptandı. Bireylerin öz -yönetiminde sağlık çalışanları ile işbirliğini etkileyen değişkenler , e-sağlık bilgisi arama boyutu, bireyin cinsiyeti, gelir düzeyi, kronik hastalık hakkında eğitim alma durumu ve genel sağlık algısıdır (p<0,05). Sonuç: Kronik hastalığı olan bireylerin öz -yönetiminde e -sağlık okuryazarlığı ve sağlıkta işbirliği etkilidir. Bireylerin e -sağlık okuryazarlığını sağlık çalışanı ile işbirliği zayıf düzeyde etkilemektedi r. Bireylerin sağlık çalışanı ile işbirliği kurmasını sağlık bilgisi ile ilgili arama yapması orta düzeyde etkilemektedir. Bulgular, hastaların kendi kendilerini yönetme becerilerini geliştirmek, işbirliğini desteklemek ve dijital sağlık okuryazarlığını artırmak için eğitim ve işgücü planlamasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Kronik hastalıklara yönelik eğitim programlarında sağlık personelinin bireylerin e -sağlık okuryazarlık düzeyleri göz önünde bulundurulması önerilmektedir.
