Vacide AŞIK ÖZDEMİR, Yağmur AKBAL DEMİRCİ, Zeynep PEHLİVAN KÖKSAL
Nefroloji Hemşireliği Dergisi - 2026;21(2):103-114
Amaç: Bu çalışmada, kronik hemodiyaliz tedavisi gören hastalarda, intradiyalitik besin alımının semptomların sıklığı ve şiddeti üzerindeki etkisi araştırılmıştır.Gereç ve Yöntem: Haziran-Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülen bu çalışmaya, Türkiye'nin kuzeydoğusundaki bir kronik hemodiyaliz merkezinde tedavi gören 48 hasta katılmıştır. Araştırmacılar tarafından geliştirilen Tanıtıcı Bilgi Formu ve Diyaliz Semptom İndeksi kullanılarak hem diyaliz sırasında besin alımının olduğu hem de diyaliz sırasında besin alımının olmadığı dönemde yüz yüze görüşmeler yapılmıştır.Bulgular: Sonuçlara göre, intradiyalitik besin alımının olmadığı dönemde hastalarda en sık görülen semptomlar; üzgün hissetme (%16,7), baş ağrısı (%12,5), uykuya dalmada zorluk (%10,4), ayaklarda uyuşma ve karıncalanma (%10,4) ve yorgunluk/enerji eksikliği (%10,4) olmuştur. Buna karşılık, intradiyalitik besin alımının olduğu dönemde en sık bildirilen semptomlar cinselliğe karşı ilginin azalması ve cinsel olarak uyarılmada zorluk (%39,6), yorgunluk/enerji eksikliği (%27,1) ve sinirlilik hissi (%22,9) olmuştur. Ortalama toplam indeks puanı, intradiyalitik besin alımının olduğu dönemde besin alımının olmadığı döneme göre anlamlı derecede daha yüksekti (p<0,05) ve büyük bir etki büyüklüğüne sahipti (d=-0,84). Hastaların yaşı ile hem besin alımı yapılmayan dönemde (R=0,354, R2düzeltilmiş=0,086) hem de besin alımı döneminde (R=0,367, R2düzeltilmiş=0,096) ortalama index toplam puanları arasında anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Sonuç: İntradiyalitik besin alımı, aynı hastalarda yapılan karşılaştırmada daha yüksek semptom yükü ile ilişkili bulunmuştur.
