Özlem AKDOĞAN, Derya YAPAR, Murat SAYAN, Ünsal SAVCI, Gülcan KAPLAN, Nurcan BAYKAM, Aysel Kocagül ÇELİKBAŞ
Viral Hepatitis Journal - 2026;32(1):19-25
Amaç: Hepatit B virüsü (HBV), replikasyon sırasında yüksek bir mutasyon oranına sahiptir ve bu durum çeşitli varyantların oluşmasına yol açmaktadır. Ancak, bu atipik profiller, mutasyonlardan kaynaklanan varyant suşlardan da kaynaklanabilir. Bu çalışma, kronik HB enfeksiyonu olan ve takipleri sırasında eş zamanlı HB yüzey antijeni (HBsAg) ve anti-HBs pozitifliği saptanan hastalarda HBV pol/S gen bölgelerinin sekans analizi yapılarak, bu profili oluşturan mutasyonları ve mutant suşların varlığını belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma grubu, 2021 ve 2022 yılları arasında kronik HBV enfeksiyonu için rutin takip sırasında eş zamanlı olarak HBsAg ve anti-HBs pozitifliği saptanan hastalardan oluşmuştur. HBV-DNA pozitif hastaların pol/S gen bölgelerindeki mutasyonlar, HBV-DNA sekanslama teknolojisi kullanılarak araştırılmıştır. Bulgular: HBsAg ve anti-HBs'nin birlikte bulunması 33 (%3,8) hastada saptanmıştır. Tüm olgularda anti-HBe pozitifti. On üç (%39,4) hastada HBV-DNA pozitifliği saptandı (minimum 6,9+E1 IU, maksimum 3,7+E6 IU). Tüm hastalarda HBV genotipi D idi ve D1/D2 oranı %45,5/%54,6 idi. HBV-DNA pozitif hastaların 11'inde (%84,6) pol/S gen mutasyonu bulundu. Bu olgularda 68 (%42,8) HBsAg mutasyonu ve 91 (%57) ters transkriptaz (RT) mutasyonu saptandı ve toplamda 159 mutasyon tespit edildi. Toplamda üç hastada (%27,2) klinik olarak anlamlı HBsAg mutasyonu, dört hastada (%36,3) RT mutasyonu saptandı. Olguların %18,2'sinde ilaç direnci saptandı. İki olguda (%18,1) aşıdan kaçış HBsAg mutasyonu saptandı. Sonuç: Kronik HB enfeksiyonu sürecinde HBsAg ve anti-HBs birlikteliği görülen hastalarda pol/S gen sekans analizlerinde saptanan mutasyonlar genellikle doğal olarak oluşan mutasyonlardır ve HBsAg ile anti-HBs birlikteliği bu mutasyonlarla açıklanamayacağı düşünüldü.
