Esra ŞAHİNGÖZ BAKIRCI, Hatice ERDEM YÜZBAŞIOĞLU, Gülseren DEMİR KARAKILIÇ
Abant Tıp Dergisi - 2025;14(3):193-200
Amaç : Araştırmamızın temel amacı, kronik kas -iskelet sistemi ağrılı bireylerde sağlık okuryazarlığının düzeyini incelemektir. Ayrıca, sağlık okuryazarlığının kinezyofobi ve fiziksel aktiviteye katılım ile ilişkilerinin değerlendirilmesi ise araştırmamızın ikinci l hedefidir. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel olarak tasarlanan çalışmaya fiziksel tıp ve rehabilitasyon polikliniğine üç aydan uzun süreli kas iskelet sistemi ağ rısı ile başvuran 18 ile 75 yaş arası hastalar dahil edildi. Sağlık okuryazarlığı Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği -32 (TSOY -32), kinezyofobi düzeyleri Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ), fiziksel aktivite seviyeleri ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi -Kısa Form (UFAA -KF) ile değerlendirildi. Bulgular : Çalışmamıza 78'i (%69) kadın, 35'i (%31) erkek olmak üzere toplam 113 hasta dahil edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 58,07 +/- 12,22 yıl, ortalama TSOY -32 skoru ise 22,22 +/- 10,23 idi. Katılımcıların %63,7'si yetersiz, %15,9'u sınırlı/sorunlu, %15'i yeterl i ve %5,3'ü mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahipti. Yaş arttıkça sağlık okuryazarlığında anlamlı bir düşüş saptandı (<50 yaş vs. >=65 yaş; p < 0,001) ve eğitim düzeyi yü kseldikçe sağlık okuryazarlığı anlamlı olarak arttı (ilkokul vs. üniversite; p < 0,001). Katılımcıların ortalama UFAA -KF skoru 720,85 +/- 905,90 idi. Ortalama TKÖ skoru 43,64 +/- 6,60 olarak bulundu. Korelasyon analizinde sağlık okuryazarlığı ile yaş arasında güçlü negatif bir ilişki saptandı (rho = -0,621; p < 0,001). Kinezyofobi ile sağ lık okuryazarlığı arasında ise zayıf ters yönlü bir ilişki gözlendi (rho = -0,200; p = 0,034). Fiziksel aktivite düzeyi ile TSOY -32 skorları arasında ise anlamlı bir ilişki saptamadık (p > 0,05). Sonuç : Sağlık okuryazarlığı, kronik kas -iskelet sistemi ağrısı bulunan bireylerde genellikle düşük olup, yaşın ilerlemesi ve düşük eğitim düzeyiyle daha da olumsuz etkilenmektedir. Sağlık okuryazarlığını geliştiren müdahaleler, kinezyofobiyi azaltarak tedaviye uy umu iyileştirebilir.
