Süleyman KIRIK, Ahmet KAYALI, Mustafa Agah TEKİNDAL, Umut PAYZA, Mehmet Göktuğ EFGAN, Tutku DUMAN ŞAHAN, Melih ŞENGÜL
İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2026;30(1):37-44
Giriş: Geleneksel hipotez tabanlı istatistiksel yöntemler, klinik araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak çok faktörlü hastalıkları karakterize eden karmaşık, çok boyutlu etkileşimleri yakalama konusunda sınırlıdırlar. Heterojen klinik seyri ve çoklu sistem tutulumu ile Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), Network analizi gibi sistem tabanlı analitik yaklaşımları değerlendirmek için uygun bir model teşkil etmektedir. Akut KOAH alevlenmesi ile başvuran hastalarda klinik olarak anlamlı ve prognostik açıdan bilgilendirici değişkenleri belirlemede geleneksel istatistiksel analiz ile network analizini karşılaştırmak. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, kesitsel çalışma, akut KOAH alevlenmesi ile acil servise başvuran 448 yetişkin hastayı içermektedir. Klinik, solunum, hematolojik ve biyokimyasal parametreler, hipotez tabanlı istatistiksel yöntemler ve kısmi korelasyon modellerine dayalı network analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Beklenen etki, ara olma ve yakınlık gibi ağ merkeziyet ölçütleri, sistem açısından kritik değişkenleri belirlemek için kullanılmıştır. Klinik sonuçlar, bakım gereksinimi düzeyi ve hastane içi mortaliteyi içermektedir. Bulgular: Geleneksel istatistiksel analizler, hastalık şiddeti ile asit-baz durumu, böbrek fonksiyonu, inflamasyon ve ventilasyon ile ilgili parametreler arasında önemli ilişkiler tespit etti. Network analizi, pH, PaCO ?, laktat, kreatinin, BUN ve toplam bilirubin'in servise yatış, yoğun bakım ve mortalite ağlarında tutarlı bir şekilde merkezi düğümler olarak ortaya çıktığı belirgin bir sistemik yapı ortaya koydu. Buna karşın, CRP ve solunum hızı gibi belirteçler, istatistiksel olarak anlamlı olmalarına rağmen, ağ modellerinde sınırlı sistemik etki gösterdi. Sonuç: Network analizi, solunum, metabolik, hepatik ve böbrek fonksiyon bozukluklarını entegre eden temel düzenleyici değişkenleri belirleyerek, geleneksel istatistiksel yöntemlerin ötesinde tamamlayıcı, sistem düzeyinde içgörüler sağlar. Ağ tabanlı yaklaşımların dahil edilmesi, KOAH gibi karmaşık hastalıklarda klinik risk sınıflandırmasını ve karar desteğini geliştirebilir.
