ARZU ATICI
Boğaziçi Tıp Dergisi - 2023;10(4):216-222
GİRİŞ ve AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, omurilik yaralanmalı hastalarda serum lipid seviyelerini değerlendirmek ve lipid seviyelerini etkileyen faktörleri araştırmaktır. YÖNTEM ve GEREÇLER: Bu retrospektif çalışmaya Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniğimizde 2018-2023 yılları arasında takipli olan toplam 96 omurilik yaralanmalı hasta dahil edildi. American Spinal Injury Association Bozukluk Skalası (ABS), Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS), Omurilik Yaralanması Spastisite Değerlendirme Ölçeği (SCI-SET) ve Omurilik Bağımsızlık Ölçeği-III (SCIM-III) puanları hasta dosyalarından kaydedildi. Serum total kolesterol (TC), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-c), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-c), trigliserid (TG) seviyeleri ve TC/HDL-c oranları değerlendirildi. BULGULAR: Hastaların TC seviyeleri 200 mg/dL’nin üzerinde olanlar %41,7, LDL-c 130 mg/dL’nin üzerinde olanlar %32,3, HDL-c 40 mg/dL’nin altında olanlar %47,9, TG 150 mg/dL’nin üzerinde olanlar %41,7 idi. Hastaların %29,2’sinde ise TC/HDL oranı 4,5 ve üzerindeydi. Yetmiş dört hastamızın (%77,1) en az bir lipid profilinde anormallik vardı. Erkek omurilik yaralanmalı hastalarda kadınlara göre HDL-c seviyeleri daha düşük, TG seviyeleri ve TC/HDL-c oranları daha yüksekti (p<0,05). TC ve LDL-c ile beden kitle indeksi (BKİ) ve FAS arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptandı (p<0,05). HDL-c ile omurilik yaralanması süresi, FAS ve SCIM-III total puanı ile istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulundu (p<0,05). TG seviyeleri ile sadece BKİ arasında anlamlı korelasyon mevcuttu (p<0,05). TC/HDL-c oranı ile BKİ arasında pozitif yönde, omurilik yaralanması süresi ve SCIM-III total skoru ile de negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı (p<0,05). TARTIŞMA ve SONUÇ: Omurilik yaralanmalı hastaların büyük kısmında dislipidemi görüldü. Erkek hastalarda dislipidemi oranları daha fazlaydı. Lipid seviyeleriyle BKİ, omurilik yaralanması süresi, bağımsızlık seviyeleri ve ambulasyon dereceleri arasında ilişki mevcuttu.
