Hüseyin DEMİR, Elif Ece KALAOĞLU, Süleyman MERTOĞLU
Journal of Behcet Uz Children's Hospital - 2026;16(2):127-139
Amaç: Kronik çocukluk çağı hastalıkları, diş çürüğü yönetimi açısından önemli zorluklar ortaya koymaktadır. Ancak araştırma alanının tematik yapısı yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, pediyatrik kronik hastalıklar ile diş çürüğü alanının bilgi yapısını, tematik evrimi ve atıf dinamiklerini sistematik olarak araştırmıştır . Yöntem: Web of Science'tan (1990-2026) toplam 545 özet, doğal dil işleme kullanılarak analiz edilmiştir. K-means kümeleme ve temel bileşenler analizi tematik gruplandırmada, Gizli Dirichlet ayırımı ise konu modelleme amacıyla kullanılmıştır. Zamansal evrim ve atıf etkisi değerlendirilmiş, sosyal ağ analizi ise kavramsal bağlantıları göstermiştir. Bulgular: Analizler sonucunda üç farklı bilgi kümesi ortaya çıkmıştır: Küme 0 (uzmanlaşmış çalışmalar, ortalama atıf =27), Küme 1 (ana akım paradigma, ortalama atıf =80) ve Küme 2 (gelişmekte olan araştırma, ortalama atıf =19). Beş araştırma teması belirlenmiştir (tutarlılık =0,365): Genel pediyatrik ağız sağlığı epidemiyolojisi, çocukluk çağı çürük risk faktörleri, hasta merkezli hastalık-diş sağlık ilişkileri, karşılaştırmalı metodolojik çalışmalar ve astım odaklı araştırma. Zamansal analiz dört aşama ortaya koymuştur: gizil dönem (1990-2000), uyanış (2000-2006), ilk büyüme (2006-2015) ve hızlandırılmış genişleme (2020 sonrası). Hasta merkezli konular 2026 yılına kadar yılda 18-19 yayına ulaşarak zirve yapmıştır. Hastalığa özgü analiz, diyabet (124 yayın), astım (82) ve serebral palsi (59) üzerinde yoğunlaşırken, orak hücreli anemi ve juvenil artrit yetersiz temsil edilmiştir. Sosyal ağ analizi, klinik sonuçları yaşam kalitesi kavramlarına bağlayan merkezi düğümler olarak yer almıştır . Sonuç: Alan, tanımlayıcı epidemiyolojiden hasta merkezli ve toplum odaklı yaklaşımlara doğru kaymıştır. Kalıcı tematik ve hastalığa özgü boşluklar, ihmal edilmiş kronik pediyatrik hastalıkları ele alan bütünleştirici, disiplinler arası araştırma ihtiyacını vurgulamaktadır.
