Deniz Dilara ALYAZI, Çağatay ÜSTÜN
Lokman Hekim Dergisi - 2026;16(3):639-646
Beslenme, kronik hastalıkların önlenmesi ve yönetiminde temel bir unsur olmasına rağmen, bireylere yeme içme konusunda önerilerde bulunan bilgi temelli yaklaşımlar sürdürülebilir davranış değişikliği sağlamada sınırlı kalmaktadır. Bu bağlamda "Mutfak Tıbbı" (Culinary Medicine), beslenme bilgisini mutfak pratikleri ve klinik uygulamalarla birleştiren kanıta dayalı disiplinlerarası bir model olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, beslenmeye yönelik müdahalelerin başarısı, bireylerin kültürel belleği ve yerel mutfak alışkanlıklarıyla ne ölçüde örtüştüğüne de bağlıdır. Bu çalışma, geleneksel bir lezzet olan Hangel'i kültürel bellek ve mutfak tıbbı ekseninde değerlendiren anlatı derlemesi niteliğinde kavramsal bir analizdir. Çalışmanın amacı, Hangel'in beslenme ve kültürel özelliklerini birlikte ele almak ve geleneksel yemeklerin sağlık odaklı beslenme yaklaşımlarına kültürel bütünlük korunarak uyarlanma potansiyelini tartışmaktır. Kaynakların belirlenmesinde PubMed, Google Scholar ve DergiPark veri tabanlarından yararlanılmış; seçilen kaynaklar mutfak tıbbı ve kültürel bellek olmak üzere iki temel analitik boyutta incelenmiştir. Hangel'in temel bileşenleri ve geleneksel hazırlanış özellikleri mutfak tıbbı açısından; yemeğin aile içi ve kuşaklararası aktarımı, kolektif hazırlama pratikleri, misafirperverlik ve bölgesel aidiyetle ilişkisi ise kültürel bellek bağlamında ele alınmıştır. Bu yaklaşım, Hangel'in sadece beslenme özellikleriyle değil, toplumsal kimlik ve kültürel süreklilik açısından taşıdığı anlamla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, Hangel örneğinden hareketle farklı geleneksel yemeklere de uyarlanabilecek beş aşamalı kavramsal bir çerçeve önermektedir.
