KÜRESEL PANDEMİLERİ İVAN ILLICH'İN ELEŞTİREL PERSPEKTİFİNDEN YENİDEN DÜŞÜNMEK

Emrah TÜNCER, A. Yüksel BARUT, Gizem UZLU

Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2026;29(2):487-498

Istanbul Gelisim University, Social Responsibility Application and Research Center, Istanbul

 

Ivan Illich'in kuramsal çerçevesi, modern sağlık hizmetlerinin endüstrileşmesi ve bu sürecin sağlık eşitsizliklerini derinleştirdiği iddiasına dayanmaktadır. COVID-19 gibi küresel pandemiler, sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikleri açıkça görünür kılarak Illich'in perspektifini doğrulamıştır. Bu çalışma, küresel pandemilerin sağlık sistemlerinde yarattığı adaletsizlikleri Ivan Illich'in eleştirel bakış açısıyla yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Illich'e göre, modern sağlık hizmetlerinin ticarileştirilmesi, sağlık gereksinimlerini kâr odaklı bir endüstriye dönüştürmekte; gerçek sağlık ihtiyaçlarını göz ardı ederek sağlık hizmetlerine erişimi sınırlamaktadır. Bu çalışmada, Illich'in kuramsal çerçevesinden hareketle küresel pandemilerin sağlık politikaları üzerindeki etkileri analiz edilmekte ve daha adil bir sağlık sistemi için atılması gereken adımlar tartışılmaktadır. Bu bağlamda, Illich'in yaklaşımının güncel sağlık politikalarıyla nasıl ilişkilendirilebileceği ve daha adil bir sağlık geleceğine doğru ilerlemek için hangi eylemlerin gerçekleştirilebileceği incelenmektedir.