ASRA BABAYİĞİT, MEHMET ÇAKICI
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2022;4(4):315-323
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), diğer bir deyişle post-travmatik güçlük sonrası bozulma, tüm dünyada ruh sağlığı profesyonellerinin araştırdığı en önemli konulardan biridir. Bu makalede, Kuzey Kıbrıs’ta (KK) TSSB’ye ilişkin 2017 ulusal hanehalkı araştırmasının sonuçları sunulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, KK hanelerinde TSSB prevalansını ve risk faktörlerini belirlemektir. Çalışma, Nisan-Haziran 2017 tarihleri arasında yürütülmüş olup, örneklemi sürekli olarak KK’da yaşayan 18-88 yaş arası Türkçe konuşan bireylerden oluşturulmuştur. Ankette çok aşamalı tabakalı (randomize) bir kota örneklemi kullanılmış ve 2011 nüfus sayımına göre 978 kişi seçilmiştir. Demografik Bilgi Formu, Travmatik Olaylar Listesi ve Travmatik Stres Belirti Ölçeği kullanılmıştır. KK için TSSB yaygınlığı %19 olarak belirtilmiştir. Bu çalışmada kadın olmak, dul olmak, işsiz olmak, ev hanımı olmak, fiziksel bir hastalığa sahip olmak, psikiyatrik bir hastalığa sahip olmak, fiziksel bir hastalık nedeniyle tedavi görmek, bir Rum mülkünde yaşamak, bekar veya bir akraba ile yaşamak TSSB için risk faktörleri olarak tanımlanmıştır. Travmatik yaşam olaylarına göre regresyon katsayılarının anlamlılığı incelendiğinde sadece aile içi şiddet ve yangın veya patlama TSSB için anlamlı bir yordayıcı olarak bulunmuştur. Dünya prevalansını göz önünde bulundurduğumuzda, KK, dünyadaki diğer çatışma sonrası bölgelere benzer şekilde daha yüksek TSSB prevalansına sahiptir. KK, savaş, göç ve sömürgeleştirme geçmişi, yüksek işsizlik oranları, sosyoekonomik problemler gibi diğer yüksek prevalanslı TSSB ülke ve bölgelerine benzer çevresel ve sosyo-kültürel özelliklere sahiptir, bu da TSSB oluşumunda sosyo-kültürel faktörlerin öneminin güçlü bir göstergesidir.
