Ahmet YILDIRIM, Tülay AKSOY, İbrahim Çağrı ŞEKERCİ, Ahmet ÖZBİLGİN
Türkiye Parazitoloji Dergisi - 2026;50(3):111-117
Amaç: Bu çalışmada, farklı enfeksiyon öncesi kültür koşullarının [RPMI-1640 ve Schneider's insect medium (SIM)] klinik bir Leishmania tropica izolatının deneysel enfektivitesi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi ve kültür koşullarıyla ilişkili farklılıkların BALB/c fare modelindeki enfeksiyon dinamiklerine nasıl yansıdığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntemler: Kutanöz leishmaniasisli bir hastadan elde edilerek sıvı azotta kriyoprezerve edilen klinik Leishmania izolatı NNN besiyerinde canlandırılmıştır. Tür tanımlaması, transkripsiyonlar arası bölge 1 bölgesini hedefleyen prob tabanlı gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu ve ardından erime eğrisi analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kriyoprezervasyon sonrası canlandırılan logaritmik fazdaki promastigotlar RPMI-1640 veya SIM besiyerine aktarılmış ve deneysel enfeksiyon öncesinde seri alt pasaj yapılmaksızın beş gün süreyle kültüre edilmiştir. BALB/c farelere (her grupta n=5) sağ arka ayak tabanından subkütan yolla 1x107 promastigot inoküle edilmiştir. Enfeksiyon dinamikleri; ayak tabanı çapı, amastigot yükü ve promastigot geri kazanımı değerlendirilerek altı hafta boyunca izlenmiştir. Bulgular: Moleküler analiz sonucunda klinik izolat L. tropica (MHOM/TR/2025/CBU152) olarak tanımlanmıştır. SIM kaynaklı promastigotlarla enfekte edilen farelerde gözle görülür lezyon gelişiminin 2. haftadan itibaren ortaya çıktığı belirlenmiştir. Longitudinal ayak tabanı ölçümlerinin ise SIM ve RPMI grupları arasında 1. haftadan itibaren anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (her bir zaman noktası için Sidak-düzeltilmiş p<0,0001). Altıncı haftada ortalama mutlak ayak tabanı çapı SIM grubunda 4,22 mm, RPMI grubunda ise 3,52 mm olarak belirlenmiştir. Amastigot yükünün SIM grubunda RPMI grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır [medyan (çeyrekler arası aralık [ÇAA]): 6 (5-6) ve 2 (2-2); p=0,0079]. Yedinci gündeki promastigot geri kazanımının da SIM grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir [medyan (ÇAA): 1,15 (1,12-1,18) ve 0,15 (0,14-0,16) x106/mL; p=0,0079]. Kontrol grubunda enfeksiyon bulgusuna rastlanmamıştır. Sonuç: Enfeksiyon öncesi kültür koşulları, bir L. tropica izolatının BALB/c farelerindeki deneysel enfektivitesini anlamlı düzeyde etkilemektedir. SIM kaynaklı promastigotlar, RPMI kaynaklı promastigotlara kıyasla daha enfektif bir fenotip sergilemiş ve bu bulgular, SIM'de enfeksiyon öncesi kültürlemenin BALB/c farelerinde deneysel L. tropica enfeksiyonunun oluşturulmasında yararlı bir yaklaşım olduğunu desteklemiştir.
